Ourense bate récords de afiliación pero o paro non cede: o espello do milagre laboral

A provincia de Ourense esperta cunha cifra que non se vía desde hai case dúas décadas. Un total de 111.233 cotizantes á Seguridade Social debuxa un panorama que, sobre o papel, parece sacado da época de esplendor económico. Non obstante, a euforia estatística choca de fronte cunha realidade teimuda: as listas do desemprego non só non se reducen, senón que engrosan as súas filas de forma preocupante. Como é posible que o emprego dispare mentres o paro tamén sobe?

O pantasma da burbulla inmobiliaria e a crúa realidade

Volver aos niveis de afiliación previos ao estalido da burbulla inmobiliaria de 2008 parece, a priori, un motivo de celebración en calquera provincia fría do noroeste peninsular. Ourense leva décadas sangrando demograficamente, perdendo almas e proxectos por culpa da despoboamento. Cómpre recordar que ter de novo máis de cen mil cotizantes nunha provincia con estas características é un fito estatístico indiscutible.

Poucas veces unha cifra tan brillante esconde tantas sombras. Aí está a clave do asunto. O forte crecemento da ocupación ten unha orixe moito menos poética que a creación de empresas puxantes. O principal motor deste salto estatístico é o proceso extraordinario de regularización de traballadores estranxeiros, un trámite administrativo que provocou unha auténtica avalancha de altas na Seguridade Social.

As contradicións do mercado de traballo galego

A ninguén se lle escapa que un mercado laboral san non pode presumir de crear emprego mentres segue alimentando a cola do desemprego. O Servizo Público de Emprego Estatal (SEPE) certifica unha suba de 317 desempregados no último mes. A cifra total roza xa os 19.000 parados na provincia. Deuxado tempo estancados. Non é menor o dato de que este repunte supón un empeoramento interanual do 1,72% respecto ao mesmo mes do ano anterior, un síntoma claro de que algo profundamente desequilibrado está a ocorrer na estrutura produtiva.

Difícil entender este fenómeno sen pisar a rúa e mirar cara aos sectores tradicionais. Unha suba do desemprego en pleno arranque estival é completamente atípica en Galicia, onde a hostalaría, o turismo e a agricultura adoitan tirar da contratación para mitigar a avalancha estacional. A debilidade do mercado laboral autóctono queda completamente ao descuberto ante esta anomalía. O certo é que as dinámicas do traballo tradicional están cambiando a un ritmo vertixinoso e, ao parecer, estrutural.

O afloramento da economía somerxida

Que está a pasar realmente nos pobos, polígonos industriais e cidades desta demarcación galega? A resposta non é precisamente un motivo de orgullo institucional. O repunte espectacular da afiliación obedece fundamentalmente á saída á luz da economía somerxida. Centos de persoas inmigrantes que xa residían na provincia aproveitaron esta xanela de regularización para documentar a súa situación laboral. Moitas delas, simplemente, cobraban e traballaban sen aparecer en ningún rexistro oficial ata agora.

Quen coñece o medio rural e o tecido empresarial ourensán sabe de sobra a dependencia histórica que existe deste traballo non declarado. O que agora chegan a chamar con eufemismos administrativos non é outra cousa que o afloramento de empregos preexistentes. Traballadores que sostiñan o día a día da economía local desde a invisibilidade pasan, da noite á mañá, a engrosar as listas de cotizantes récord. Non hai tal milagre. Hai unha regularización tardía dunha economía paralela que tardou décadas en regularizarse. (Este parágrafo describe un fenómeno coñecido na análise económica: cando se regulariza emprego somerxido, a afiliación sobe sen que se teña creado un só posto de traballo novo).