Ourense contén os lumes do verán, mais os montes calcinados seguen de loito

O verán de 2026 está a ser, polo de momento, máis levadeiro có anterior para a provincia de Ourense: catro incendios superaron as vinte hectáreas, o último deles este pasado sábado en Fumaces, no concello de O Riós. O alivio, porén, convive cunha memoria aínda ardente. A un ano dos grandes lumes de agosto de 2025, comarcas enteiras seguen cargando cunha paisaxe negra sobre a que planea unha idea tan sinxela como demoledora: aqueles montes non se van recuperar.

Catro lumes de máis de vinte hectáreas e un incendio veciño ás portas

Por agora, o balance da tempada deixa catro sinistros que cruzaron a barreira das vinte hectáreas en territorio ourensán. O último rexistrouse este sábado en Fumaces, no concello de O Riós, ao sueste da provincia: a comarca de Verín, terra de fronteira con Zamora e Portugal, onde o monte pechado e o estiaxe se levan mal desde sempre. Noutro calquera escenario, catro lumes desa dimensión serían motivo de alarma permanente. No Ourense actual, case tranquilizan. Case.

Non é menor o dato de que a provincia siga este mesmo fin de semana coa mirada posta nun incendio da veciña Zamora, literalmente ás súas portas. Ese lume mellorou favorecido pola choiva, e as 190 persoas que foran evacuadas puideron regresar aos seus fogares. As lapas non entenden de límites administrativos, e o vento que sopra ao outro lado da raia provincial pode decidir a sorte dunha tarde enteira nos concellos limítrofes.

Agosto de 2025: o mes no que Ourense quedou encerrado polo lume

Convén mirar atrás para entender o silencio con que se recibe hoxe calquera columna de fume na provincia. Fai xusto un ano, nestas mesmas alturas do verán, a situación era crítica: veciños confinados, vivendas arrasadas, vehículos calcinados e un monte que se fundía, parcela a parcela, nun negro cada vez máis extenso. E non foi un episodio pasaxeiro. Aquela emerxencia prolongouse ata finais de mes, coa provincia en vilo e un despregamento de medios que, sendo enorme, non bastou para atallar as lapas.

Quen teña seguido os veráns recentes no interior galego coñece o péndulo. Hai tempadas nas que a meteoroloxía acompaña, os lumes cóllense pequenos e o parte mensual lese case con tranquilidade; e hai outras nas que todo arde á vez, da Limia a Valdeorras. A diferenza entre un agosto e outro rara vez está no esforzo de quen extinguen, que sempre é máximo. Está no vento, na humidade e, sobre todo, no estado dun monte abandonado que funciona como depósito de combustible á espera dunha faísca.

A Caridade, un ano despois: a ferida que non pecha

As imaxes difundidas estes días da zona de A Caridade, no concello de Monterrei, retratan a paisaxe tal e como quedou doce meses despois do paso do lume. O val de Monterrei, terra de viñedos e de castelo, garda nas súas ladeiras o recordo máis nítido daquel agosto. Aí está a chave de todo: o incendio se apaga en horas ou en días, pero a factura págase durante décadas. O loito do monte non aparece nos partes de extinción e non mobiliza medios, aínda que sexa a ferida máis fonda.

Sobre esas ladeiras queimadas impóñese unha idea que comparten quen as coñecen de toda a vida: os montes non se van recuperar, non ao ritmo que marcaría a vida das persoas. A rexeneración natural dun bosque tras o lume é lenta, caprichosa e fráxil; e cando as lapas repetiron sobre a mesma parcela, a palabra recuperación comeza a soar a eufemismo. Demasiado tempo. Demasiadas veces.