Galicia afronta un novo recorte na atención primaria de urxencia. Varios centros de saúde deixarán de abrir os sábados tras a última reorganización de horarios nos Pontos de Atención Continuada (PAC). A medida, impulsada dende instancias sanitarias autonómicas, afecta a centos de usuarios en zonas rurais e urbanas, que verán limitada a súa capacidade de acceso á sanidade pública durante o fin de semana.
A decisión, xustificada oficialmente con criterios de eficiencia e reorganización de recursos, xerou inquietude en numerosas comarcas. O peche o sábado prodúcese nun momento de especial presión para a atención primaria galega. A pregunta é: quen asumirá agora a carga asistencial?
Menos portas abertas no fin de semana
Basta con pasearse un sábado polos arredores dun centro de saúde na Costa da Morte ou na montaña lucense para percibir o cambio. Desde este mes, polo menos unha dezena de PAC distribuídos pola xeografía galega viron modificado o seu horario, suprimindo a atención presencial os sábados. Isto afecta tanto a vilas de tamaño medio como a parroquias máis pequenas, moitas delas a máis de 15 quilómetros do hospital máis próximo.
Fontes municipais consultadas na provincia de Lugo confirman o malestar dos veciños. «É unha cuestión de seguridade», apunta un concelleiro de Benestar Social, que advirte das dificultades para atender urxencias leves ou consultas imprevistas fóra do horario laboral. Os pacientes que antes podían acudir ao seu centro de referencia o sábado véñense agora obrigados a desprazarse, nalgúns casos, máis de media hora en coche. O cambio non é menor.
Non é a primeira vez que se recorta o horario dos PAC en Galicia. Durante os últimos anos, varias áreas sanitarias experimentaron axustes, case sempre xustificados pola escaseza de persoal médico e pola optimización dos recursos dispoñibles. Pero a medida, lonxe de tranquilizar á poboación, reavivou o debate sobre o acceso equitativo á sanidade, especialmente no rural galego, onde a dispersión demográfica e a falta de transporte público agravan a situación.
As razóns oficiais e a realidade no terreo
As autoridades sanitarias galegas insisten en dous argumentos: por un lado, a reorganización permite concentrar os recursos nos momentos e lugares de maior demanda; por outro, a asistencia urgente está garantida a través do 061 e dos hospitais comarcais. Con todo, non poucos profesionais do sector consideran que o peche o sábado pode saturar os servizos de urxencias hospitalarias e sobrecargar a atención domiciliaria.
En comarcas como O Salnés ou A Mariña, a poboación envellecida e a dispersión dos núcleos complican aínda máis a ecuación. Unha médica de familia na zona norte resume a situación: “Os sábados adoitan ser días de moita actividade. O peche dos PAC trasladará a presión aos hospitais, que xa funcionan ao límite.”
Convén lembrar que a saturación nas urxencias hospitalarias foi motivo de protesta en varias cidades galegas durante o último inverno. O propio Sergas recoñeceu un incremento do 12% na demanda de atención urxente nos hospitais da Coruña e Vigo nos meses de xaneiro e febreiro. De manterse a tendencia, o peche dos PAC o sábado podería agravar o problema nas próximas semanas.
Impacto na Galicia rural
Pocas veces o rural galego sentiu tan de preto o peso das decisións administrativas. Nos concellos do interior de Ourense, a noticia do peche o sábado caeu como un vaso de auga fría. Os veciños de aldeas e parroquias, moitos deles maiores de 70 anos, dependen en boa medida da proximidade do seu centro de saúde. A alternativa, desprazarse ata a capital da comarca, non sempre é viable: transporte escaso, estradas estreitas e, no inverno, condicións meteorolóxicas adversas.
