Ríos ao límite: a seca deixa cauces secos na comarca de Pontevedra

A falta de choivas levou os ríos da comarca de Pontevedra aos seus niveis máis baixos, con algúns cauces xa completamente secos e outros reducidos a un fío de auga que apenas avanza polo leito. Segundo adiantou La Voz de Galicia, a situación afecta tamén aos cursos fluviais de maior tamaño, que rexistran unha caída notable de caudal, mentres os veciños do rural constatan con preocupación un problema que xa ninguén pode ignorar.

A seca deixa de ser impresión e pasa a ser feito

A ninguén se lle escapa o que está a ocorrer. O titular da información díbao sen rodeos: a seca é un feito, non unha impresión. E convén lembrar a diferenza, porque durante semanas puido pensarse que se trataba dunha coyuntura pasaxeira, deses veráns secos que Galicia coñece de sobra. Xa non.

Nas zonas altas de montaña da comarca é onde o fenómeno se percibe con maior crueldade. Son os primeiros cauces en quedar sen auga, os primeiros en mostrar o leito gretado onde antes corría o río. Quen percorrese estas parroquias nos últimos tempos sabe que a imaxe se repite: torrenteiras mudas, regos convertidos en sendeiros de pedra, fontes coa paciencia esgotada.

Máis abaixo, os ríos medianos resisten, pero de milagre. O que era corrente hoxe é un fío. Un chorrego que serpea entre as rochas e que, nos tramos máis anchos, obriga a buscar coa vista onde continúa a auga. A cifra do caudal non fai falta detallala. Basta con mirar.

Os grandes ríos tamén acusan o golpe

Non é menor o dato de que os cauces maiores da comarca —aqueles que concentran as augas de toda unha conca— tamén estean rexistrando descensos visibles de caudal. Cando os ríos grandes empezan a baixar, é porque arriba xa non queda case nada que aportar. Aí está a chave do asunto: o que se ve no Lérez ou nos afluentes principais non é máis ca o reflexo acumulado do que ocorre en cada unha desas cabeceiras secas do rural pontevedrés.

É preciso insistir en algo. Os veciños da comarca non necesitan informes técnicos para saber o que pasa. Sábeno porque levan semanas vendo como cambia a paisaxe, como o verde habitual da Galicia interior vai cedendo terreo a tons secos que parecen prestados doutras latitudes. O coñecemento do terreo, ese que se herda de xeración en xeración, marca a diferenza entre quen mira un río e quen o le.

A situación, ademais, chega en agosto. O mes de maior presión sobre a auga: rego, gando, consumo doméstico nos núcleos que multiplican a súa poboación coa chegada do verán. Poucas veces coinciden tan mal as circunstancias. Unha reserva hídrica tocada e unha demanda no seu punto máis alto do ano. A combinación non promete nada bo se o ceo non cambia de humor.

Un problema que excede á comarca

Convén non perder de vista o contexto. O que ocorre nos ríos da comarca de Pontevedra é un capítulo máis dunha seca que afecta a boa parte de Galicia e do noroeste peninsular, un fenómeno que os servizos meteorolóxicos veñen sinalando con insistencia crecente. As rías e as concas galegas, afeitas a un réxime de choivas xeneroso, enfróntanse a un escenario para o que nin o territorio nin boa parte das infraestruturas están preparadas.

Hai outra dimensión que tampouco convén esquecer. Os ríos non son só auga: son vida, son ecosistema, son economía. Un cauce que se seca arrastra consigo aos peixes, aos anfibios, a toda a cadea que depende desa corrente. E no rural, onde o río segue sendo peza da vida cotiá —para o gando, para as hortas, para a propia paisaxe identitaria—, a súa desaparición, aínda que sexa temporal, nótase en todo.