Recoñecer aos veciños na conservación do casco histórico

Os veciños do casco histórico de Ourense reclaman un recoñecemento formal polo seu papel na conservación do barrio a medida que a cidade impulsa a súa candidatura a Patrimonio Mundial. A demanda, que gaña forza estes días e foi posta de relevo nunha crónica publicada o 12 de marzo de 2026, xorde ante a evidencia cotiá do coidado veciñal e fronte a algunhas decisións urbanísticas que desconectan coa memoria local. O lugar das persoas residentes na xestión do patrimonio preséntase agora como unha cuestión clave para garantir unha candidatura sólida e respectuosa coa realidade do barrio.

Quen percorre as rúas do casco observa os detalles que adoitan pasar desapercibidos: placas históricas con lendas gastadas, fachadas remendadas polos propios habitantes e pequenas intervencións de xardinería que melloran o entorno. Ese coidado diario, froito da convivencia e da atención veciñal, contrasta con decisións puntuais que xeraron malestar, como o uso de denominacións que non respectan o topónimo tradicional do espazo. A discrepancia entre a realidade viva do barrio e algunhas decisións administrativas subliña a necesidade de diálogo.

A candidatura a Patrimonio Mundial preséntase como unha oportunidade para corrixir esas incoerencias e para incorporar ás persoas residentes nos procesos de protección e xestión. Non se trata só de poñer o casco nun escaparate internacional, senón de pactar normas e medidas que recoñezan a figura do veciño conservador e que articulen responsabilidades e apoios. Sen esa implicación, advirten cidadáns consultados no barrio, a conservación corre o risco de converterse nunha operación cosmética que non respecta a trama social que dá sentido ao lugar.

As placas nas fachadas funcionan como testemuños da historia local; o seu estado revela capas de cambios, desmemorias e, nalgúns casos, erros que deforman a identidade do espazo. Veciños sinalan que algunhas asentadas na vía pública están deterioradas, outras reproducen nomes desacertados e varias conteñen información que podería e debería actualizarse para recoller a verdade histórica. Conservación material e preservación da memoria aparecen, por tanto, como dúas caras da mesma tarefa.

Ao mesmo tempo, o Concello de Ourense puxo en marcha unha batería de medidas para regular o acceso e o uso do casco histórico, entre elas a posta en marcha dun sistema de cámaras e sancións para controlar o tráfico rodado; a entrada en vigor dese dispositivo anunciouse para o 13 de marzo de 2026. As autoridades defenden esas iniciativas como ferramentas para protexer o espazo urbano e mellorar a convivencia, mentres que algúns veciños valoran positivamente a limitación do tránsito pero reclaman que as decisións vaian acompañadas de políticas de apoio ás persoas que viven no barrio.

As tensións cotiás matéríanse tamén en problemas prácticos: vehículos mal estacionados que obstrúen o tránsito peonil, desperfectos nas calzadas e baches que os propios residentes ven reparar lentamente, e a necesidade de actuacións coordinadas que non sempre chegan coa rapidez requirida. Fronte a iso, a resposta comunitaria foi, en moitos casos, proactiva; son os habitantes quen adoitan alertar sobre deterioros, quen coidan pequenos xardíns e quen, na ausencia de solucións rápidas, actúan para manter mínimas condicións de habitabilidade.

Recoñecer oficialmente ese papel implicaría, segundo pide a veciñanza, incorporar mecanismos de participación na definición de actuacións, financiar intervencións puntuais e respectar a toponimia e a memoria urbana ao tempo que se acometen melloras. Non se demanda só unha mención honorífica: solicítanse medidas tangibles que permitan compatibilizar a protección patrimonial coa vida cotiá de quen reside no casco.

Desde a perspectiva institucional, a aspiración