O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, volveu evitar este venres fixar unha data exacta para a presentación dos Orzamentos Xerais do Estado, ao tempo que situou a prioridade na aprobación de reais decretos-lei para mitigar o impacto económico do enfrontamento entre Israel, Irán e Estados Unidos. A indefinición alimenta as dúbidas sobre se o Executivo poderá cumprir o último prazo constitucional e agrava a sensación de prórroga continuada que xa dura tres exercicios.
Decretos urxentes ante unha crise que o Executivo cualifica de «gravísima»
Sánchez insistiu en que o Goberno «cumpriremos coa nosa obriga», pero a súa rolda de prensa tivo máis tons de explicación que de compromiso calendarizado: a urxencia, dixo, é pechar as medidas que respondan aos primeiros efectos económicos do conflito. «A dimensión, a envergadura desta crise… son gravísimas», subliñou o presidente para xustificar o atraso.
«Cumpriremos coa nosa obriga», afirmou o presidente, ao tempo que advertiu da envergadura da crise.
A vicepresidenta primeira e ministra de Facenda, María Jesús Montero, falou días antes dunha demora de «unhas semanas», o que, se se cumpre, situaría un eventual anuncio en abril. Non obstante, esa previsión afasta a Montero da propia folla de ruta que planteou en decembro, cando situou a presentación das contas dentro do primeiro trimestre, tras rexistrar a senda de déficit no Congreso.
O ministro de Economía, Carlos Cuerpo, tratou de matizar a alerta: a coyuntura, asegurou, é distinta á vivida ao inicio da guerra en Ucraína. Aínda así, as cifras amosan xa o efecto nos fogares e nas empresas. En Galicia, por exemplo, o prezo do diésel incrementouse case 50 céntimos por litro desde o 28 de febreiro e a gasolina 95 subiu preto de 30 céntimos, segundo os datos do Ministerio para a Transición Ecolóxica, un golpe sensible para sectores como o transporte e a pesca.
Entre a senda fiscal e os límites parlamentarios e constitucionais
O Goberno presentou en dúas ocasións a senda de estabilidade fiscal no Congreso co obxectivo de habilitar a configuración dos Orzamentos; en ambas, a iniciativa foi rexeitada por bloques como PP, Vox, UPN e Junts. A pesar do rexeitamento, a presentación da senda é o primeiro trámite formal para poder confeccionar as contas, e a súa ausencia ou a negativa parlamentaria complica a viabilidade política do proxecto orzamentario.
Paralelamente, pesa sobre o Executivo un fronte xurídico: o Senado, con maioría do PP, levou ante o Tribunal Constitucional un recurso polas sucesivas prórrogas orzamentarias, solicitando que se declaren nulas esas prórrogas e que se impoña unha data límite para a presentación dos Orzamentos. A admisión a trámite da impugnación engade presión e converte aquilo que podería ser unha decisión técnica nun asunto de risco institucional.
Frente a estas tensións, Montero defendeu a constitucionalidade das prórrogas. Aínda así, en despachos parlamentarios recoñécese que o Goberno necesita tempo e apoios para deseñar unhas contas robustas; na práctica iso pasa por negociar con formacións minoritarias e territoriais que poden condicionar partidas relevantes para autonomías como Galicia.
Repercusións locais, opcións do Executivo e escenario político
En Galicia a combinación de prezos enerxéticos en alza e a falta de Orzamentos específicos ten efectos concretos: flotas da ría, autónomos do transporte por estrada e pemes do turismo xa rexistran tensións de liquidez e custos imprevistos. A Xunta segue de preto a elaboración das medidas estatais para calibrar se serán suficientes ou se fará falta activar liñas complementarias desde a comunidade autónoma.
