Sanidade detecta milleiros de baixas indebidas na súa primeira revisión

De cada catro baixas laborais revisadas en Galicia, unha era indebida. A Consellería de Sanidade vén de poñer enriba da mesa as cifras da primeira fase do seu plan de control: 26.000 baixas irregulares entre as 107.000 analizadas. O achado sacode a xestión da incapacidade temporal e reabre o debate sobre o uso e o abuso no sistema galego de saúde.

Un problema persistente, agora con cifras

É difícil atopar a alguén en Galicia que non escoitase falar, algunha vez, das suspicacias arredor das baixas laborais. Pero ata agora, as sospeitas non tiñan un respaldo numérico tan concreto. Segundo datos achegados por responsables do Sergas, aproximadamente un 24% dos expedientes revisados na primeira fase do plan especial de control resultaron ser indebidos. Demasiado tempo mirando para outro lado.

A revisión, que abarcou 107.000 baixas xestionadas no sistema público, revela unha magnitude inesperada. Non é un dato menor: máis dunha cuarta parte dos casos carecía de xustificación suficiente para manter a incapacidade temporal. Un alto cargo municipal consultado recoñece que a presión para reducir o absentismo medrou nos últimos meses, especialmente en áreas como a Costa da Morte e a contorna industrial de Vigo.

A revisión: como e por que

A primeira fase deste plan arrancou a finais de 2023. Co foco posto en expedientes abertos no último ano, os equipos médicos de valoración revisaron un por un os informes e documentación asociados a cada baixa. O obxectivo oficial: garantir que os recursos públicos se destinan a quen realmente os precisa, e atallar posibles abusos que acaban repercutindo na economía e na confianza da cidadanía.

Abonda con mirar as cifras de gasto en incapacidade temporal para entender a urxencia. Segundo datos da Xunta, o custo anual supera os 160 millóns de euros en Galicia. “É unha sangría para o sistema e para as empresas”, lamentan fontes do sector sanitario. O propio Sergas admite que parte do problema radica na dificultade para verificar, en tempo real, a evolución clínica de cada traballador.

A revisión non se limitou aos informes médicos. Cruzáronse datos coa actividade laboral, analizáronse historiais e, nalgúns casos, contactouse directamente cos afectados para comprobar a evolución do seu proceso. O resultado: 26.000 baixas consideradas indebidas, coas consecuencias administrativas e legais que iso implica.

Contexto: Galicia e o absentismo, unha relación tensa

Galicia arrastra dende hai anos unha taxa de absentismo laboral superior á media estatal. Segundo o último informe do Instituto Galego de Estatística, a comunidade ronda o 7% de traballadores de baixa en determinados picos estacionais, sobre todo no sector servizos e na industria lixeira. Xa ninguén se sorprende da polémica recorrente sobre o escaqueo, a picaresca e a presión sobre os médicos de cabeceira.

Non semella casualidade que a revisión comezase nun ano especialmente tenso no ámbito sanitario, con protestas pola sobrecarga dos centros de saúde e demandas de máis persoal. A percepción de que algúns aproveitan a flexibilidade do sistema para prolongar baixas sen xustificación real calou en parte da opinión pública. Un responsable do sector privado en Ourense apunta que “o problema é dobre: afecta á caixa da Seguridade Social e á imaxe dos propios traballadores lexítimos”.

Cómpre lembrar que o control das baixas laborais é un tema delicado, onde o equilibrio entre o dereito á saúde e o cumprimento da lei non sempre é doado. Hai médicos que admiten sentirse presionados, tanto pola Administración como por algúns pacientes, e sindicatos que denuncian o risco de criminalizar a quen realmente non pode traballar.