A Consellería de Sanidade ultima un decreto que reconfigura o horario dos puntos de atención continuada (PAC) para incorporar as mañás dos sábados ao seu horario habitual. A norma, que podería levarse á mesa sectorial este venres, pretende que eses centros estean operativos as 24 horas do sábado, fronte ao inicio ás 15.00 horas que rexe na maior parte da comunidade.
Que cambia e como se pretende implantar
O borrador ao que tiveron acceso fontes internas modifica a ríxida referencia contida na orde de 1995 que aínda marca o alcance dos PAC en Galicia. Segundo o texto en trámite, as mañás dos sábados pasan a formar parte do ámbito dos PAC e, polo tanto, a cobertura correspondería ao persoal adscrito a estes servizos ou a médicos de familia que voluntariamente se apunten para realizar esas gardas.
Na práctica, iso supón dous cambios: primeiro, converter en ordinarias as mañás dos sábados —ata agora fóra do horario dos PAC—; segundo, trasladar esa obriga, na medida do posible, ao persoal de urxencias extrahospitalarias e non só a médicos voluntarios dos centros de saúde. O Sergas prevé someter o decreto a debate na reunión cos sindicatos prevista para esta semana, aínda que desde a Consellería insisten en que «non hai nada aprobado nin negociado».
«Nunca se descartou», engaden fontes oficiais, aínda que tamén advirten de que «de momento non hai nada aprobado nin negociado».
Nalgúns centros a chegada deste cambio xa xera dúbidas operativas. O centro de saúde de Narón, por exemplo, remitiu instrucións aos equipos sobre como proceder se se detectan síntomas compatibles con procesos agudos nas mañás do sábado, un reflexo de que a atención neses horarios veu cubríndose de forma irregular e ás veces con solucións de emerxencia.
Antecedentes: xornada, folgas e medidas provisionalmente retiradas
A proposta non xorde no baleiro. A crise que viviu a atención primaria tras a folga médica de abril de 2023 motivou decisións que cambiaron substancialmente o reparto da xornada. Naquel acordo reduciuse a xornada semanal de 37,5 horas a 35, unha modificación que, segundo os cálculos oficiais, supuxo preto de 112 horas menos de traballo ao ano por facultativo.
Ata entón, a configuración horaria levaba implícita unha mañá de sábado cada tres semanas no reparto de quendas. Coa redución, esa mañá deixou de ser parte da rutina e pasou a cubrirse mediante compensacións económicas ou voluntariado. O ano pasado, o Sergas implantou un programa voluntario con incentivos que chegaron a pagar ata 55 euros por hora en determinadas gardas, fronte á tarifa habitual para gardas na sanidade galega, que ronda os 29,14 euros a hora.
En outubro pasado aquel paquete de medidas que incluía a apertura dos PAC os sábados pola mañá foi presentado oficialmente, pero a mobilización sindical e as negociacións posteriores obrigaron á Xunta a retirar boa parte das propostas. Algunhas entidades sindicais aceptaron negociar e quedaron á marxe da folga prevista en novembro; outras, como O’Mega e a CIG, continuaron coa convocatoria.
Repercusións sindicais, asistencia rural e a presión sobre os centros
A atención primaria en Galicia arrastra problemas estruturais: envellecemento do persoal, dificultades para atraer médicos de familia a zonas rurais e unha dispersión poboacional que multiplica os custos de atención. Nese escenario, incorporar as mañás de sábado aos PAC pode aliviar a presión sobre os servizos de garda hospitalarios, pero tamén agravar as cargas do persoal que xa está e
