Consellería de Sanidade prepara un cambio normativo que permitirá abrir os puntos de atención continuada os sábados pola mañá. A modificación, de pequeno calado formal pero gran alivio práctico para usuarios e profesionais, busca substituír o actual modelo baseado en médicos voluntarios por unha regulación que garanta actividade regular nas franxas que ata agora quedaban desatendidas. A falta de confirmación oficial sobre a data exacta de entrada en vigor, a iniciativa atópase xa na fase final de redacción.
Como funcionaban ata agora os PAC
Até a reforma proxectada, a atención urxente de fin de semana en moitos municipios galegos resolvíase co recurso a médicos voluntarios dos centros de saúde. Ese sistema funcionou durante anos como parche, sobre todo en áreas periurbanas e vilas con plantillas reducidas, pero demostrouse frágil cando se tencionou a actividade: baixas, vacacións ou procesos de fochas deixaban o servizo coxo. O centro de saúde de Narón, por exemplo, tivo que dar indicacións internas a outros centros sobre como proceder se se detectaban síntomas que requirían atención urxente neses turnos.
A norma que se prepara modifica, en linguaxe técnica e horario operativo, un decreto de 1995 que regula a atención continuada. Ese decreto, concebido noutra época do Sistema Nacional de Saúde, non recollía con claridade a posibilidade de abrir os PAC en franxas intermedias como as mañás do sábado sen recorrer a voluntarismos. O propio recurso a médicos de plantilla en días non lectivos acabou converténdose nunha práctica irregular en moitos municipios.
Non é a primeira vez que a organización dos PAC salta ao primeiro plano do debate público: a greve de primaria que afectou a centros de saúde como o de O Milladoiro a pasada semana puixo sobre a mesa a precariedade estrutural. Esa mobilización terminou con melloras concretas, entre elas a limitación dos tempos de consulta —dez minutos por paciente e un máximo de 30 consultas por xornada—, unha solución que aliviou colas e tensións pero que non resolvia a cuestión da cobertura de fin de semana.
Por que Galicia necesita esta reforma
A demografía galega, cunha poboación envellecida e un importante porcentaxe de habitantes en zonas rurais, esixe unha atención primaria flexible e accesible. As mañás do sábado son un momento no que a demanda de atención urxente non desaparece: problemas respiratorios, urxencias leves, seguimento de tratamentos e consultas que, na ausencia de alternativa, adoitan acabar nos servizos de urxencias hospitalarios. Abrir os PAC eses sábados pode descongestionar os hospitais e devolver á atención primaria o seu papel de filtro e resolución.
Ademais, a experiencia recente demostrou que as solucións puntuais non bastan. As melloras pactadas tras as greves —cunha duración máxima de asistencia por paciente e límite de actuacións— fixeron eco entre os profesionais, pero os enredos administrativos e a falta dunha regulación actualizada sobre horarios e retribucións seguían alimentando a desconfianza. A nova norma pretende dar seguridade xurídica aos turnos, clarificar as retribucións e establecer mecanismos de substitución que eviten depender sempre da boa vontade do persoal.
Que cambia e que queda por resolver
Na práctica, a modificación legal permitirá á Xunta programar a apertura dos PAC na franxa das mañás do sábado sen ter que recorrer formalmente ao voluntariado. Iso implica que se poderán organizar turnos, contratos ou gardas específicas para eses períodos, coa consecuente garantía de dereitos laborais e de continuidade asistencial. Fontes próximas á negociación explican que a redacción busca ser breve para acelerar a súa publicación, pero suficientemente precisa en aspectos clave como a compensación económica e a ratio de persoal.
Quedan, con todo, interrogantes por despeixar. A garantía de que haxa médicos suficientes para cubrir eses turnos en todos os municipios depende de dous factores: a dotación de persoal e a capacidade de incentivos para atraer profesionais a horarios que, ata agora, moitos consideraban incompatibles coa conciliación. Os sindicatos levan anos reclamando non só normas senón recursos: máis plazas, plazas estables e reforzo de enfermaria. A administración pode legislar os horarios, pero a atención de calidade esixe tamén investimento sostido.
Outro aspecto a seguir será a relación entre os PAC e os servizos de urxencia hospitalaria. Se a medida consegue derivar un volume apreciable de casos non complexos cara a centros de atención continuada, os hospitais notarán a diferenza nas horas punta de fin de semana. Pero para iso fará falta unha campaña informativa clara: que a cidadanía saiba que pode resolverse nun PAC e que debe ir directamente a un hospital.
Políticamente, a reforma chega nun momento sensible: tras episodios de protesta e coa atención cidadá pendente dos servizos públicos. A Consellería busca dar unha resposta visible e operativa sen que iso supoña, para os profesionais, recortes de condicións ou carga adicional. A negociación con sindicatos e colexios profesionais será determinante para que a norma non quede en letra morta.
Que a Xunta recurra a unha modificación normativa breve e puntual fala tamén dunha estratexia pragmática: adaptar marcos legais vellos ás necesidades actuais sen esperar a reformas maiores do sistema. Non obstante, convén lembrar que os parches non substitúen ás políticas a longo prazo. Abrir os PAC as mañás do sábado é unha boa noticia para moitos veciños e veciñas de municipios con escasa oferta sanitaria, pero para consolidar esa mellora farán falta dotación de recursos, planificación de plantillas e mecanismos de avaliación que non tarden anos en chegar.
Información adelantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
