Tras 17 días de paros e mobilizacións que obrigaron a suspender decenas de miles de consultas, a Consellería de Sanidade e o sindicato médico O’Mega alcanzaron onte pola noite un acordo que pon fin á folga en centros de saúde e puntos de atención continuada (PAC) de Galicia. O eixo do pacto é a limitación do cupo máximo de pacientes en atención primaria a 30 por xornada, unha medida que a Xunta deberá concretar nas próximas semanas.
O acordado e prazos para a súa aplicación
As conversas reanudáronse o luns e prolongáronse ata pasadas as dez da noite na sede da consellería en Santiago. Pola parte sindical encabezou a negociación o comité de O’Mega, liderado por Manuel Rodríguez Piñeiro, e pola Administración fixérono responsables técnicos da propia consellería. O acordo establece que a consellería debe adoptar medidas organizativas antes do 15 de xuño e que a aplicación plena do límite de cupo estará en marcha antes do 31 de outubro, sen que iso afecte á atención de urxencia.
O paro, iniciado o 2 de marzo, provocou nas súas primeiras dúas semanas a suspensión de polo menos 69.182 consultas, cifra que se citou durante a negociación para medir a magnitude do impacto. Na mañá do último día de folga, o seguimento foi reducido: 67 facultativos secundaron o paro no turno matinal e 15 no de tarde. A adhesión oscilou entre o 0,72% da área de Lugo, A Mariña e Monforte e o 5,3% alcanzado en Vigo.
Ademais do tope de cupo, o acordo inclúe melloras laborais: revisión do complemento de produtividade variable a partir de 2027 e unha redución progresiva das horas necesarias para cobrar a xornada complementaria, que pasarán de 160 horas este ano a 140 e situaranse en 122 en 2028. Tamén se prevén axustes no cómputo da xornada en PAC e na compensación dos sábados que coincidan con festivos, que desde o 1 de xaneiro dan dereito a días libres conforme aos criterios da Administración Xeral.
De onde vén a crise da primaria e por que estalou agora
A tensión na atención primaria galega non é nova. Anos de cadros envelenecidos, dificultade para cubrir vacantes en zonas rurais e axendas sobrecargadas foron erosionando a calidade percibida polos pacientes e a capacidade de resposta dos profesionais. A protesta de marzo confluiu, ademais, con chamamentos a nivel estatal por un estatuto marco propio para médicos, o que engadiu presión sobre un sistema xa ao límite.
En cidades como Vigo as mobilizacións tiveron especial presenza: facultativos e usuarios visibilizaron nas rúas a frustración acumulada. Para moitos médicos, o tope de 30 pacientes representa unha liña de contención necesaria para poder dedicar máis tempo a cada consulta e evitar a deriva cara a medicina de trámite. A Administración, pola súa banda, insiste en que calquera cambio debe ser sostible e compatible coas limitacións orzamentarias e a normativa pública de contratación.
O pacto tamén contempla a adaptación das axendas de pediatría, odontoloxía e farmacia para evitar sobrecargas asistenciais e o compromiso de deseñar un acordo de «voluntariedade» para as gardas en primaria no segundo trimestre. Así mesmo, propón a creación de novas prazas nos PAC e a supresión da categoría de FEAP ao longo de 2029, recoñecendo ao MIR como vía única de especialización.
Repercusións prácticas e dúbidas sobre o seu cumprimento
Do papel á práctica hai un treito. Limitar a 30 o cupo por xornada esixe reordenar axendas, ampliar plantillas ou redistribuír tare
