A decisión da Audiencia Provincial de Ourense de manter en prisión provisional os dous investigados polo presunto piso de explotación sexual desmantelado na rúa Emilia Pardo Bazán deixa ver algo máis que unha simple ratificación de medidas cautelares. Detrás da resolución hai unha aposta xudicial clara: cando están en xogo mulleres vulnerables recoñecidas como testemuñas protexidas, o limiar para conceder a liberdade elévase de forma notable.
A operación, levada a cabo pola Brigada de Extranxería da Policía Nacional fai nove meses, abriu unha causa por trata de seres humanos con fins de explotación sexual. Desde entón, os sucesivos intentos da defensa por lograr a excarcelación estreláronse unha e outra vez contra o mesmo muro: o risco de fuga que aprecian tanto a instrución como a sala provincial.
Unha dobre nacionalidade que complica todo
No caso da investigada, o argumento central dos maxistrados xira en torno á súa condición de nacional española e venezolana. Ese dobre vínculo, unido ás viaxes que realizaría a Venezuela pouco antes da súa detención, leva os xuíces a considerar que contaría con vías reais para sustraerse ao proceso. A ausencia de bens en España e de menores ao seu cargo reforza, na súa análise, esa capacidade de desaparecer sen deixar raíces que a aten.
A isto súmase o diñeiro dispoñible: os axentes atoparon 11.000 euros en efectivo, e o tribunal subliña que a investigada sufragaría os billetes de avión desde Venezuela de polo menos oito mulleres, as presuntas vítimas do caso. Que peso debe ter esa solvencia económica nun debate sobre liberdade provisional? Para a Audiencia, a resposta está clara: é precisamente ese respaldo financeiro o que faría plausible unha fuga con recursos.
O compoñente transnacional, un agravante de facto
O auto incide nunha cuestión que vai máis alá deste caso: a natureza organizada e con frecuencia transnacional da trata facilita redes de apoio externo capaces de axudar a un investigado a eludir a xustiza. É un razoamento que os tribunais están aplicando con crecente frecuencia en causas de explotación con vítimas estranxeiras, onde a distancia e a falta de arraigo converten a fianza nun instrumento pouco eficaz.
Hai ademais un elemento que non favorece en nada á defensa: a propia investigada recoñeceu ante os axentes que se desfixo dos teléfonos intervenidos, botándoos a unha papeleira. Para o tribunal, ese xesto apunta a un risco real de destrución de probas, motivo adicional para manter a medida máis severa do catálogo cautelar.
As testemuñas protexidas, no centro da ecuación
Quizais o aspecto máis significativo da resolución sexa o peso que concede á salvagarda das mulleres que foron recoñecidas como testemuñas protexidas. Ao coñecer a investigada os seus datos persoais, os maxistrados consideran que a súa posta en liberdade podería comprometer a integridade ou a tranquilidade de quen están chamadas a declarar. É unha lóxica de protección que trascende o mero risco procesal e conecta coa esencia da trata como delito que se sustenta no sometemento e no medo.
A investigación, segundo apuntan as actuacións, describiría xornadas extenuantes para as vítimas, vinculadas ademais ao consumo de drogas. O outro detido tampouco logrou recuperar a liberdade: o tribunal mantén a mesma valoración de risco de fuga no seu caso.
Que a prisión se prolongue nove meses di pouco do desenvolvemento futuro do xuízo, pero moito de como os tribunais galegos están a abordar a trata de seres humanos. Cando hai vítimas vulnerables baixo protección, as salas parecen dispostas a asumir o custo de manter os investigados entre reixas antes que arriscar o proceso. A causa segue o seu curso, e a liberdade provisional, de momento, segue sendo papel
