Unha ourensá revive o inferno do terremoto en Venezuela: "A terra comezou a tremer en segundos"

A calma dun día festivo rompeuse en anacos en cuestión de segundos. Unha galega afincada en Venezuela, con toda a súa familia ao outro lado do Atlántico, en Ourense, viviu a madrugada máis longa da súa vida cando un dobre sismo sacudiu o país caribeño sen apenas deixar tempo para reaccionar. A súa vivenda de planta baixa converteuse, case sen querelo, no refuxio improvisado de decenas de amigos que vían como os seus edificios se convertían nunha trampa mortal.

Dez segundos que o cambiaron todo

Cómpre lembrar que Venezuela vive pendente da corda floxa sísmica. O país caribeño asíéntase sobre unha zona de alta actividade xeolóxica onde as placas tectónicas non dan tregua. Quen pisou Caracas ou calquera cidade do interior sabe que os edificios treman con certa frecuencia. Pero o que ocorreu aquele mércores non entraba nos cálculos de ninguén.

Era xornada festiva. As rúas presentaban esa parsimonia propia do descanso, con comercios pechados e unha calor que convidaba á sesta. A ourensá, filla da emigración galega, pasaba a tarde na casa cando o seu teléfono móbil emitiu unha alerta. Un aviso preventivo. Un sismo forte estaba en camiño. Non é menor o dato: as aplicacións de alerta temperá funcionaron. O problema é que entre o peto e a porta de saída apenas hai marxe.

«Non pasaron nin dez segundos e xa comezamos a sentir como a terra se estremecía». A frase, que circula entre quen tivo contacto directo cos afectados, resume á perfección a angustia desa noite. Dez segundos. Tempo xusto para levantarse do sofá. Insuficiente para correr escaleiras abaixo se vives nun sexto piso.

A planta baixa como salvavidas

A ninguén se lle escapa que, en moitos países latinoamericanos, a construción vertical creceu sen demasiados miramentos estruturais. Edificios de quince plantas levantados a toda presa, con materiais que en ocasións deixaban moito que desexar e sen revisións periódicas. A galega reside nunha vivenda de planta baixa. Ese detalle, que podería parecer menor, resultou ser a diferenza entre o pánico controlado e a pesadilla absoluta.

Os seus amigos sabíano. Cando o segundo sismo golpeou, xa sen alerta previa que servise de amortecemento psicolóxico, os teléfonos deixaron de ser unha ferramenta de lecer para converterse no único nó que ataba a persoas aterrorizadas cos seus seres queridos. Chamadas perdidas. Mensaxes sen entregar. Ese silencio dixital que tanto aterra a quen esperan noticias ao outro lado.

Difícil imaxinar a escena. Chegaban veciños, amigos e coñecidos buscando refuxio nunha casa que non estaba pensada para acoller a tanta xente pero que, pola súa ubicación a ras de chan, ofrecía algo que os pisos altos non podían garantir: a posibilidade de saír correndo. Plantas que viñan abaixo. Escaleiras que cruxían como se fosen de cartón. O relato dos que chegaban era cada vez máis estremecedor.

O peso da distancia

Non parece casualidade que as peores horas fosen as da madrugada. Cando a escuridade se impón e os tremores secundarios continúan, a imaxinación desbócase. Quen ten familia en Galicia coñece ben esa mestura de alivio e culpa. Alivio porque aquí, en Ourense, na tranquilidade dunha provincia que non sabe de terremotos, os seus están a salvo. Culpa porque un segue alí, no epicentro de todo, sen poder abrazalos.

Abonda con mirar o mapa da emigración galega para entender a magnitude emocional do suceso. Miles de ourensanos, pontevedreses, lugueses e coruñeses teñen raíces repartidas por toda Venezuela. Moitos marcharon nos anos do boom petrolero. Outros naceron alí, fillos e netos de quen cruzaron o charco buscando futuro. A comunidade galega en territorio venezolano é enorme, tecida con lazos familiares que o tempo non debilitou.