A Real Academia Galega porá fin este mércores a unha das decisións máis agardadas do calendario cultural de Galicia. Segundo adiantou La Voz de Galicia, o plenario da institución, composto por 27 académicos de número, confirmará a Xosé Neira Vilas como a figura homenaxeada no Día das Letras de 2027. O escritor de Gres, no concello pontevedrés de Vila de Cruces, dentro da comarca de Deza, sucede así na lista de honra a un nome cuxa obra cume é probablemente a máis lida e traducida da literatura galega contemporánea. Pero a sesión non se limitará a un simple trámite de ratificación: os académicos debaterán tamén a candidatura do filólogo Constantino García, unha figura clave na codificación do idioma, o que promete un encontro intenso entre dúas formas de entender a contribución á cultura do país.
Que a Academia se decante por Neira Vilas era un segredo a voces. O seu nome levaba tempo circulando como o favorito para unha efeméride que busca conectar o legado do pasado coa sensibilidade do presente. E poucas veces unha obra estivo tan viva na memoria colectiva. O certo é que a personaxe de Balbino, aquel neno que falaba da escola, da fame e da terra, segue sendo un espello no que moitos galegos se miran. Cun estilo directo e unha honestidade brutal, o libro publicado en 1961 cruzou todas as fronteiras xeracionais. Abonda con preguntar en calquera aula de secundaria da comunidade para comprobar que a súa historia segue emocionando. Non importa o tempo transcorrido; a súa mirada segue sendo a de moitos nenos que aínda medran no rural. Esa é a súa maior vixencia.
Un escritor de ida e volta, de Deza a América
Xosé Neira Vilas naceu en 1928 na parroquia de Gres. A súa infancia no rural galego marcou para sempre a súa pluma, pero a súa vida foi todo menos estática. Como tantos outros, a necesidade empurrouno a emigrar. Bos Aires, A Habana, Montevideo… En cada parada deixou pegada. Foi xornalista, libreiro e un axitador cultural incansable na diáspora. Quen o coñeceu fala dunha enerxía inesgotable, de moitas vidas concentradas nunha soa. A ninguén se lle escapa que a candidatura de Neira Vilas non é só un recoñecemento á súa calidade literaria, senón tamén unha homenaxe ao seu labor como mantedor dos lazos da Galicia exterior. El tendeu pontes entre as dúas beiras cando era máis difícil tendelos.
O debate do plenario entre dous xigantes
A reunión do plenario da RAG ten este ano un aliciente extra. A confirmación de Neira Vilas para 2027 parece firme, pero a presenza no debate de Constantino García abre unha reflexión necesaria. Filólogo de formación e membro destacado da intelligentsia galega, García foi unha peza angular no proceso de normativización da lingua. Non é un debate menor a tensión entre o literato e o lingüista. A Academia ten a difícil tarefa de equilibrar o recoñecemento aos creadores co dos estudosos que construíron as ferramentas gramaticais e léxicas. Destas sesións sae, ao fin e ao cabo, o rumbo da política lingüística e literaria do país. A simple mención do seu nome demostra que a RAG mira ao ecosistema cultural no seu conxunto.
Un legado que transcende o 17 de maio
Cando chegue a primavera de 2027, as bibliotecas, os centros de ensino e as institucións volcaranse coa figura de Neira Vilas. Haberá lecturas públicas, exposicións, actos institucionais. Pero o verdadeiro valor desta elección está noutra parte. A súa obra invita a unha reflexión sobre o rural galego, sobre a emigración, sobre a identidade. Nun momento en que as aldeas se baleiran e a memoria se perde a pasos axi
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.