Análise: o VIH cambia, pero o estigma e o descoñecemento persisten

Os últimos acontecementos relacionados co VIH cambian, pero o estigma e o descoñecemento xeraron un intenso debate na opinión pública.

Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos nun punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

Situación actual e cifras clave

Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Aínda que hoxe a infección por VIH é controlable e existen tratamentos eficaces, o virus segue sendo un problema de saúde global.

Estímase que cerca de 41 millóns de persoas viven con VIH no mundo e que só en 2024 se rexistraron 1.300.000 novas infeccións. En España, ese mesmo ano notificáronse 3.340 novos diagnósticos, pero máis da metade, o 51%, foron tardíos, é dicir, realizados cando o sistema inmunitario da persoa xa estaba deteriorado.

Das aproximadamente 150.000 persoas con VIH en España, un 7,5% (unhas 11.000) aínda descoñece que vive co virus. A falta de diagnóstico precoz segue a ser, por tanto, un dos maiores obstáculos para o control da infección.

Foros, avances e retos no diagnóstico

Estas cuestións centraron o foro organizado por Gilead Sciences en colaboración con ABC Salud con motivo do Día Mundial do Sida. Neste encontro presentouse «The moVIHe», un proxecto de Gilead deseñado para fomentar a conversa sobre o déficit de información en torno ao virus e para romper medos e estigmas, especialmente os relacionados coa proba diagnóstica.

«Debemos normalizar a proba do VIH para diagnosticar canto antes», afirmou Inma Jarrín, investigadora do Instituto de Saúde Carlos III e impulsora da iniciativa. Jarrín recoñeceu que os avances son notables e que «estamos no bo camiño», pero insistiu en que non é momento de relaxarse: «Hai que reforzar a prevención, o diagnóstico precoz e o acceso universal ao tratamento antirretroviral».

Destacou tamén a urxencia de chegar ás poboacións máis vulnerables, como as persoas migrantes, para as que reclamou «unha atención rápida, real e sen barreiras».

Tratamentos, estigma e experiencias persoais

Un dos maiores progresos produciuse nos tratamentos. «Todo cambiou radicalmente. A terapia antirretroviral transformou a vida das persoas con VIH, permitindolles ter unha vida plena, equiparable á da poboación xeral», explicou Concha Amador, do Servizo de Enfermidades Infecciosas do Hospital Marina Baixa de Alicante.

Os tratamentos actuais poden reducir a carga viral ata facela indetectable, e cando unha persoa é indetectable non transmite o virus. Este concepto, coñecido como I=I (Indetectable = Intransmisible), revolucionou a loita contra o VIH.

«Hai anos era impensable. Temos a responsabilidade de repetilo de forma clara e constante, porque moitas persoas o descoñecen, incluídos profesionais sanitarios», insistiu Amador.

Estar indetectable non só prevén a transmisión, senón que mellora a adherencia, reduce o estigma e facilita as relacións sociais, afectivas e sexuais. Non obstante, para chegar a ese punto é imprescindible que as persoas se fagan a proba.

«Calquera persoa con vida sexual activa debería facerse unha proba polo menos unha vez na vida, como recomenda a OMS», recordou Amador. Tanto ela como Jarrín insistiron en visibilizar a proba do VIH como un exame máis dentro do coidado rutinario da saúde e en derrubar as barreiras que dificultan o acceso ao sistema