Análise: sen Orzamentos, sen Control

Nun desenvolvemento que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, orzamentos, control. Esta situación, que se desenvolve nun contexto de crecente interese mediático, promete ter implicacións significativas para diversos sectores da sociedade.

Os detalles que saíron ao descuberto revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. A pasada semana, o Goberno de Pedro Sánchez volveu incumprir a Constitución. Polo terceiro ano consecutivo, o Executivo non presentou o anteproxecto dos Orzamentos Xerais do Estado no prazo que marca o artigo 134.3 da Carta Magna, «polo menos tres meses antes da expiración dos do ano anterior». Non é unha formalidade, senón unha obriga constitucional que o Goberno ignora de forma sistemática. Dáse a circunstancia de que as contas do Estado foron aprobadas en 2022, na lexislatura anterior. Os actuais deputados e senadores, elixidos en maio de 2023, non discutiron nunca un proxecto de Orzamentos e non tiveron ocasión de pronunciarse sobre a única lei que a Constitución expresamente lles ordena elaborar. E confirmando que está lonxe de cumprir con honra o cargo de terceira autoridade do Estado, a presidenta do Congreso xa deixou pasar tres ocasións para alzar a voz e esixir o protagonismo que a Carta Fundamental lle esixe. Dende Copenhague, Pedro Sánchez intentou restarlle importancia ao seu incumprimento: «Estamos nelo. Imos cumprir coa nosa obriga constitucional». Pero o prazo xa expirou. E a reiteración do incumprimento converte calquera promesa en retórica baleira. Os socios parlamentarios tamén perden a paciencia. Dende Compromís acusan o presidente de usar as contas do Estado como «unha excusa electoral». Non hai negociacións reais. A ministra de Facenda, María Jesús Montero, alterou máis de 38.000 millóns dos orzamentos prorrogados de 2023 sen aval do Parlamento, mediante transferencias entre partidas e ministerios. Desde 2020, coa excusa da pandemia, desactiváronse as regras que impedían estes movementos discrecionais. Aquela urxencia converteuse en costume. O Goberno intenta agochar o seu incumprimento co mantra de que a economía española segue a medrar, pero nin a Airef nin o Banco de España comparten ese entusiasmo. Aínda que revisasen ao alza as previsións do PIB por axustes técnicos, alertan dun freo en 2026 e 2027: crecemento inferior ao 2 por cento e menor creación de emprego. E todo isto sen un plan claro de gasto nin reformas. Así mesmo, a prolongada falta de Orzamentos dificulta o control administrativo. A Airef denunciou que vese obrigada a supervisar «ás cegas» a xestión económica do Executivo. A recadación tributaria segue sen tocar teito, pero non hai unha lei que indique en que se gasta. É dicir, nin os cidadáns nin os organismos fiscalizadores poden avaliar o destino dos fondos públicos. As novas regras fiscais esixen un axuste de case 11.000 millóns de euros. A opacidade fiscal e o desgoberno explican por que se fala xa dunha «anestesia económica». Non estamos ante unha mera descoordinación. Cando Sánchez falou de gobernar sen o concurso do lexislativo era consciente do deterioro do sistema de equilibrios democráticos. Sen Orzamentos, o control parlamentario é imposible. Sen transparencia, a rendición de contas desaparece. Sen proxecto económico, todo é propaganda. Sánchez, que non ten Orzamentos, derrocha ambición e xa anunciou a súa intención de presentarse á reelección en 2027. Pero o país non pode esperar dous anos para saber se hai plan, Orzamentos ou Goberno. A democracia esixe claridade. E a economía, responsabilidade. Gasto sen control é poder sen límites. E iso non se pode permitir nunha democracia constitucional. Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada so