A posibilidade de que o ceo galego se tinxa de cor a noite do venres 20 de marzo movilizou a afeccionados e curiosos. A causa é unha combinación do incremento da actividade solar e a coincidencia co equinoccio de primavera, factores que, sobre o papel, poden favorecer a aparición de auroras boreais fóra das latitudes polares. Pero as advertencias das axencias especializadas e os astrónomos locais invitan á prudencia: a previsión actual non apunta a unha tormenta xeomagnética abondo intensa como para garantir espectáculo en Galicia.
A predición e o índice xeomagnético
O pronóstico que desencadeou a expectativa procede do Centro de Predición do Clima Espacial da NOAA, que colocou a xornada nunha categoría de tormenta xeomagnética considerada moderada, a denominada G2. En linguaxe técnica, ese nivel adoita equipararse a un índice Kp arredor de 6, abondo para provocar perturbacións nas sinais de radio e fluxos eléctricos, pero non necesariamente para que as auroras se estendan con facilidade até latitudes como as de Galicia.
Para que o fenómeno se vexa con claridade desde a nosa comunidade sería necesario un pico de actividade sensibelmente superior. En termos prácticos, un índice Kp sostido por riba de 6 ou picos cara a Kp 7-8 aumentan moito as posibilidades de que as cortinas verdes ou avermelladas crucen o ceo a latitudes medias. Con todo, a predición da NOAA indica que, aínda que haberá un repunte de partículas solares, non é probable que alcance ese umbral durante a madrugada do venres.
Na práctica, os modelos que manejan as axencias espaciais e os observatorios locais advirten de dúas limitacións: a magnitude da erupción solar e a orientación do campo magnético interplanetario. Mesmo unha erupción solar poderosa pode non traducirse en auroras visibles se a dirección do campo magnético non favorece a interacción coa magnetosfera terrestre. Así o resume un dos astrónomos de referencia en Galicia.
«non hai ningunha previsión de auroras para o 20 de marzo»,
A frase procede de José Ángel Docobo, catedrático de Astronomía da USC e coordinador científico do Observatorio Astronómico Ramón María Aller, cuxo diagnóstico coincide co das axencias: non é imposible, pero si improbable. Segundo Docobo e outros especialistas consultados por este xornal, a resposta máis honesta ante a expectación é subliñar a baixa probabilidade, aínda que a natureza sempre deixa marxe para sorpresas puntuais.
O equinoccio de primavera e o efecto Russell–McPherron
Non sería a primeira vez que o equinoccio alimenta rumores. O chamado efecto Russell–McPherron explica por que en datas próximas aos equinoccios a configuración xeomagnética favorece que partículas solares penetren con maior facilidade na magnetosfera terrestre. Esa maior disposición non crea auroras por si mesma, pero aumenta a probabilidade de que unha erupción solar, se chega no momento axeitado, provoque tormentas xeomagnéticas máis eficaces.
A coincidencia temporal —equinoccio e actividade solar ao alza— funciona como un amplificador teórico de posibilidades. En Galicia, onde as noites claras de marzo aínda son frías e a contaminación lumínica é variable segundo as comarcas, esa confluencia adoita bastar para que as novas e as redes se enchen de alertas e desexos. Aínda así, os especialistas lembran que a física do fenómeno esixe dous ingredientes claros: a enerxía suficiente procedente do Sol e unha orientación favorable do campo magnético interplanetario. Se falta un dos dous, non haberá auroras observables.
En outubro de 2024 rexistráronse imaxes de auroras desde puntos como As Neves, unha proba de que Galicia pode ver
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.