Barbanza blinda os seus montes contra o lume con paisaxes mosaico e gando

Cada verán, a ameaza do lume volve planear sobre os montes galegos. Pero na comarca do Barbanza decidiron tomar a dianteira. Lonxe de agardar a que cheguen as lapas, as comunidades de montes están a transformar a paisaxe desde dentro. A estratexia é tan doada como potente: combinar árbores con pasteiros, introducir gando para reducir a biomasa e crear o que os expertos chaman «paisaxes mosaico». Unha fórmula que, segundo adiantou La Voz de Galicia, gaña cada vez máis adeptos na zona.

O gando como cortalumes natural

A comunidade de montes de Esteiro é un bo exemplo. Alí, medio cento de vacas de raza cachena pastan ás anchas. Non é unha estampa bucólica calquera. Detrás desa imaxe hai un plan meticuloso de prevención. Os animais encárganse de limpar o monte de xeito natural, eliminando a maleza e a biomasa que, en caso de incendio, actuarían como combustible. A ninguén se lle escapa que manter o monte limpo é unha das tarefas máis custosas e complicadas para as comunidades. Aquí, o gando fai o traballo gratis.

O certo é que a iniciativa non é nova, pero si cada vez máis estendida.Diferentes mancomunidades da comarca están a apostar por esta vía. Non só polo aforro económico, senón pola eficacia demostrada. Un terreo pastado reduce drasticamente a velocidade de propagación do lume. E se ademais se combina cunha estrutura de parcelas onde se alternan masas forestais con claros de pasto, o resultado é un auténtico cortalumes vivente.

Paisaxes que frean as lapas

O concepto de paisaxe mosaico non é novo na literatura científica, pero a súa aplicación práctica en Galicia cobrou un impulso notable nos últimos anos. Trátase de romper a continuidade da arboración. Onde antes había unha mancha homoxénea de piñeiros ou eucaliptos, agora ábrense claros, séntanse pradeiras e déixase espazo para que o gando faga a súa labor. O resultado é un territorio máis diverso, máis resistente ao lume e, de paso, máis atractivo para a biodiversidade.

No Barbanza, varias comunidades levan anos traballando nesta dirección. A clave está na planificación. Non se trata de tallar por tallar, senón de deseñar un mapa do monte onde cada parcela teña unha función. Zonas de pasto, franxas de frondosas autóctonas, áreas de rexeneración forestal controlada. Todo iso cun obxectivo común: dificultar a propagación do lume e facilitar a extinción cando este se declare. Non é menor o dato de que, nos últimos anos, os incendios na comarca foron menos virulentos naquelas zonas onde xa se aplicaba esta xestión.

Un traballo que comeza no inverno

As comunidades de montes están en alerta desde que comezou o verán e, polo tanto, o período de risco elevado de incendios. Pero o traballo para previr o lume comezou moito antes. De feito, a planificación destas paisaxes mosaico realízase durante o outono e o inverno, cando as condicións permiten actuar sobre o terreo con maquinaria e coa introdución de novos animais.

Aí está a clave: a prevención non é unha ocurrencia de última hora. É un traballo constante, que require coordinación entre as comunidades, os gandeiros e as administracións. E que, ademais, necesita financiamento. Porque manter unha paisaxe mosaico non sae gratis: hai que valar, hai que xestionar os pastos, hai que coidar dos animais. Pero quen o probaron aseguran que o investimento merece a pena. Sobre todo se se compara co custo dun gran incendio forestal.