Barreiros e o dilema urbanístico: cando a legalidade choca coa realidade de seis familias
A decisión do Concello de Barreiros de acatar a orde xudicial para demoler seis chalés na praia de Lóngara abre un debate sobre os límites do planeamento urbanístico en Galicia
O litoral galego acumula decenas de conflitos urbanísticos que enfrontan a propietarios con administracións locais. O caso de Barreiros, na comarca de A Mariña lucense, representa un dos máis longevos e complexos. Seis vivendas construídas en primeira liña de praia levan catorce anos pendentes dunha resolución xudicial que agora o goberno municipal, encabezado pola alcaldesa Ana Ermida, anuncia que cumprirá sen dilación.
A comparecencia do equipo de goberno ante os medios de comunicación o pasado luns non foi unha mera exposición administrativa. Foi unha declaración de intencións cargada de tensión política e xurídica. A rexidora, visiblemente molesta polo que considera unha campaña de desinformación, quixo deixar claro unha mensaxe: o Concello non pode, nin vai a, desobedecer á xustiza.
Un conflito que se arrastra desde 2012
A sentenza firme que ordena o derrubo data de hai máis dunha década, mais o procedemento xudicial sufriu múltiples avatares. Un auto de 2013 xa instaba o Concello a executar a demolición, ratificado posteriormente polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) en 2014. Non obstante, a última resolución coñecida, datada en maio deste mesmo ano, desestima os recursos presentados e confirma a orde de derrubo.
Os propietarios destes inmobles, situados nunha zona de alto valor paisaxístico e turístico, depositaran as súas esperanzas na aprobación do Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) como posible vía de legalización. O goberno local, con todo, foi taxativo ao respecto: o novo planeamento urbanístico non permite regularizar estas construcións. Os documentos municipais e os informes técnicos avalan esta postura.
A acusación de «mentir» á opinión pública
Un dos momentos máis tensos da comparecencia chegou cando a alcaldesa acusou directamente os donos das vivendas de estar «mentindo á opinión pública». Segundo a versión municipal, os propietarios estarían difundindo información falsa sobre a posibilidade de salvar os chalés mediante o novo PXOM.
A rexidora foi máis alá ao afirmar que o que realmente se lle está pedindo ao goberno local é que cometa «un acto ilícito». Nas súas propias palabras, «neste goberno municipal non hai delincuentes», unha declaración que reflicte a firmeza coa que o executivo local aborda este asunto. A alcaldesa sabe que sobre ela pesan varios requirimentos xudiciais para dar cumprimento á sentenza, o que engade presión persoal á decisión política.
O contexto urbanístico da costa galega
Galicia viviu nas últimas décadas numerosos conflitos similares. A presión urbanística sobre o litoral, especialmente durante o boom inmobiliario de principios de século, deixou un regueiro de construcións ilegais que agora os tribunais ordenan demoler. Desde a coñecida «lei de costas» até os plans autonómicos de ordenación, a administración intentou poñer orde nun territorio que durante anos creceu sen demasiados controis.
O caso de Barreiros non é illado. Noutros concellos costeiros como Sanxenxo, O Grove ou A Coruña, os xulgados ordenaron derrubos similares, aínda que en moitos casos a execución demorouse durante anos. A diferenza neste caso é a contundencia coa que o goberno local asume a responsabilidade, sen buscar escusas nin dilacións.
Implicacións para o futuro do urbanismo local
A decisión de Barreiros envía unha mensaxe clara a propietarios, promotores e cidadáns: o planeamento urbanístico non é un instrumento para legalizar o ilegal, senón para ordenar o crecemento futuro. O novo PXOM, que o Concello lle
