Bicicletas en Santiago: unha reivindicación que non cesa

O reto dunha mobilidade máis equilibrada

A capital galega enfróntase a unha paradoja: mentres o seu casco histórico é un referente peatonal, as zonas periféricas e os accesos ao centro seguen dominados polo vehículo privado. Neste contexto, o debate sobre o espazo que ocupa a bicicleta na cidade reaparece con forza. Non se trata só dun capricho de uns poucos, senón dunha cuestión de planificación urbana e de dereito a unha mobilidade alternativa, limpa e saudable. O peso do tráfico motorizado, a falta de conexións seguras e unha rede de carrís bici aínda inconexa converten o pedalear por Santiago nunha odisea para moitos cidadáns.

A Organización Mundial da Saúde leva anos insistindo nos beneficios dos desprazamentos activos. Porén, as cidades medias como Santiago arrastran unha herdanza de décadas de deseño centrado no coche. Cambiar ese modelo require investimento, valentía política e, sobre todo, escoitar a quen xa optaron pola bicicleta como medio de transporte. O domingo, un grupo de veciños decidiu lembrar precisamente iso: que a mobilidade sostible non pode ser só un eslogan.

Unha marcha con mensaxe clara

Ao redor dunha trintena de persoas participaron nun percorrido ciclista que atravesou varios puntos do municipio. A iniciativa, impulsada por un colectivo local de usuarios de bicicleta, pretendía visibilizar a necesidade dunha rede ciclista integrada e segura. Durante o percorrido, os asistentes reclamaron unha maior atención por parte das autoridades cara aos modos de transporte non motorizados. “Non pedimos privilexios, pedimos condicións básicas para circular sen risco”, coincidían varios participantes.

“A bicicleta non é só un vehículo, é unha ferramenta de transformación urbana que mellora a calidade do aire, reduce o ruído e fai as cidades máis habitables.”

A convocatoria non xurdiu da improvisación. Detrás hai un traballo continuado de sensibilización e propostas técnicas que, ata agora, non atoparon unha resposta institucional á altura. Os organizadores insisten en que non se trata de confrontación, senón de colaboración: ofrecen diagnósticos, datos e solucións, pero tópanse coa lentitude administrativa e a falta de prioridade política.

Leccións doutras cidades

O contraste con outros municipios galegos resulta rechamante. Mentres Vigo apostou por un ambicioso plan de carrís bici e aparcamentos seguros, ou A Coruña avanza na pacificación do tráfico en barrios enteiros, Santiago parece moverse con pés de chumbo. A experiencia comparada demostra que o investimento en infraestrutura ciclista xera retornos en saúde, descongestión e dinamismo económico. Cidades como Pontevedra, co seu modelo de prioridade peatonal, demostran que é posible cambiar o paradigma sen xerar un rexeitamento social maioritario.

Porén, cada cidade ten as súas particularidades. En Santiago, a topografía ondulada e a trama histórica do centro engaden complexidade técnica. Pero non son escusas insalvables: a bicicleta eléctrica democratizou o acceso ás costas, e rúas de plataforma única compatibilizan peóns e ciclistas a baixa velocidade. O que falta, segundo os expertos en mobilidade, é unha decisión política firme que transcenda os ciclos electorais.

Unha demanda transversal

O interesante desta reivindicación é que non pertence a un perfil concreto de cidadán. Na marcha do domingo víase desde estudantes ata persoas maiores, pasando por familias con nenos. A diversidade dos asistentes reflicte que a bicicleta interesa a unha franxa ampla da poboación, sempre que as condicións sexan seguras. O medo ao tráfico segue a ser a principal barreira para moitos potenciais usuarios, segundo as enquisas de mobilidade.