Chapela respira ruído: 11.000 fogares seguen soportando a AP-9 sen datas para unha solución

Once mil fogares. Esa é a dimensión do problema que arrastran as familias que viven xunto ao trazado da AP-9 ao seu paso por Chapela, no concello de Redondela. Unha década e media despois de que Bruxelas conminara aos Estados membros a poñer coto á contaminación acústica nas grandes infraestruturas, a parroquia redondelá segue esperando. As solucións anunciadas —mamparas protectoras e treitos soterrados— seguen sen ter data de execución.

Unha directiva europea cun cuarto de século de Historia

Convén recordar que a Unión Europea puxo en marcha hai xa 24 anos unha directiva para obrigar aos países membros a controlar o ruído xerado nas grandes aglomeracións urbanas e nas infraestruturas máis transitadas. Aquela normativa, nada coa vocación de protexer a saúde dos cidadáns, debía terse traducido en medidas efectivas hai moito tempo. Con todo, o tempo pasou e os mapas de ruído elaborados en cumprimento da norma europea seguen arroxando resultados preocupantes para amplias zonas de Galicia.

A ninguén se lle escapa que a AP-9, o gran eixe atlántico que vertebra a comunidade desde Ferrol ata a fronteira con Portugal, concentra un volume de tráfico que a converte nunha fonte constante de contaminación acústica. O treito que cruza a área metropolitana de Vigo, e de maneira específica o contorno de Chapela, é un dos puntos máis sensibles. Aí está a clave dun problema que afecta á calidade de vida de miles de persoas.

Demasiado tempo. A cifra de 11.000 vivendas expostas a niveis de ruído considerados prexudiciais para a saúde fala por si soa e debuxa un escenario que dificilmente pode cualificarse de aceptable segundo os parámetros europeos. A Organización Mundial da Saúde leva anos advertindo sobre os efectos da exposición prolongada ao ruído do tráfico: trastornos do sono, estrés, hipertensión e problemas cardiovasculares. Non son molestias menores. Son un problema de saúde pública.

Mamparas e soterramentos sobre o papel

Recentemente déronse a coñecer recreacións visuais das pantallas acústicas que poderían instalarse para mitigar o impacto do tráfico nesta zona do sur galego. As imaxes amosan mamparas protectoras xunto ao trazado da autopista, así como propostas para treitos soterrados que reducirían drasticamente a propagación do ruído cara ás vivendas lindeiras. Sobre o papel, a solución existe. O que segue sen existir é un calendario.

Fontes do sector apuntan a que este tipo de infraestruturas de protección acústica requiren proxectos de enxeñaría complexos, especialmente cando se plantexan variantes como o soterramento de treitos da autopista. Non abonda con colocar uns paneis metálicos xunto á calzada. A orografía do contorno de Chapela, a proximidade de núcleos de poboación e a necesidade de manter a circulación nunha das vías máis concorridas de Galicia complican calquera intervención.

O certo é que a diferenza entre ter un proxecto visualizado e ter unha obra en execución é abismal. As familias que residen nas inmediacións da autopista sábeno ben. Moitas delas levan anos convivindo cun rugido constante de vehículos que non se detén nin de día nin de noite. A fiestra aberta no verán convértese nun luxo inalcanzable para quen viven a poucos metros do asfalto.

O custo social da demora

Abonda con mirar a outras comunidades autónomas para atopar exemplos de actuacións similares que si chegaron a bo porto. Pantallas acústicas, barreiras vexetais, firmes de baixo nivel sonoro e soterramentos parciais forman xa parte da paisaxe de numerosas cidades españolas. En Galicia, non obstante, o ritmo de execución deste tipo de medidas semella considerabelmente máis lento.