Santiago de Compostela — A nova presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Dolores Vilavedra, non se anda con rodeos. Elixida por unanimidade a semana pasada, esta catedrática e filóloga vigués lanza unha mensaxe clara na súa primeira entrevista tras asumir o cargo: perder a lingua galega sería unha mutilación da alma colectiva. “A diferenza é o que nos fai seres humanos”, sentencia desde a sede da institución, no pleno casco histórico compostelán.
Un diagnóstico implacable, pero sen derrotismo
Vilavedra recoñece que os indicadores sobre a saúde do galego son “implacables” e que no CCG están “seriamente preocupados”. Os últimos datos do Instituto Galego de Estatística refleten unha caída sostida no uso social da lingua, sobre todo entre os máis novos. “O derrotismo é nefasto”, replica, e prefire mirar aos focos de resistencia. Alí está a clave: a música, o audiovisual, a literatura e, como non, o deporte. “O Celta é modelo —afirma—, está creando unha empatía cara á lingua que é un primeiro paso fundamental”. Non é menor o dato: o club vigués multiplicou por tres os seus contidos en galego nas redes sociais en só dous anos.
“Hai moitas cousas que só podemos dicir en galego —insiste—. Os matices que teñen tantas palabras… perder iso sería unha perda de capital emocional que non nos podemos permitir nin como individuos nin como comunidade”. A frase, con ecos dese “Galicia non é pequena” de Castelao, soa a advertencia existencial. Demasiado tempo dando bandazos coa lingua. Ela aposta por sumar: “Precisamos gañar axentes cómplices na sociedade”.
Entre eses axentes, cita tamén aos colectivos vecinais e ás pequenas editoras que continúan apostando polo galego nas comarcas do interior. «Ás veces móvense nos marxes e teñen pouca visibilidade, pero están facendo moito», subliña. Basta con mirar ao rural de Lugo ou Ourense, onde as asociacións culturais manteñen vivos os faladoiros e as músicas de raíz.
A autonomía do Consello, a súa principal fortaleza
Vilavedra defende con ferra a independencia do CCG. «É radicalmente autónomo —explica—. Preservamos con celo esa autonomía porque é a nosa principal fortaleza, aínda que ás veces resulte incómoda para os poderes políticos ou para determinados actores sociais». O órgano, nacido do Estatuto de Autonomía de 1981, ten como funcións avaliar, informar, diagnosticar e orientar. Pero tamén producir contidos culturais que, no seu mandato, queren ser «arriesgados e creativos».
A presidenta alerta da «crise evidente das formas de consumo cultural» e do reto que supón a intelixencia artificial. «É nese contexto —señala— onde temos que ensaiar novas fórmulas, aproveitar as vantaxes da tecnoloxía, evitar a saturación e chegar a públicos máis novos». Un horizonte que lembra ao da Rede de Museos de Galicia, que xa experimenta con visitas virtuais en galego. «O coñecemento ten que marcar a diferenza entre o que ofrece o CCG e o que a cidadanía atopa noutros contextos», remata.
Convén lembrar que o Consello conta cun orzamento anual de algo máis de 2,5 millóns de euros e un equipo de 35 persoas. Cifras modestas para unha institución que aspira a marcar o rumbo cultural de todo un país. Non parece casualidade que Vilavedra poña o acento na «programación arriscada»: quere que o CCG sexa un laboratorio, non un museo.
Críticas «rancias» polo doblete con a RAG
O seu nomeamento non estivo exento de polémica. Algunhas voces sinalaron un suposto «acaparamento» porque o seu marido, Henrique Monteagudo, preside a Real Academia Galega (RAG). Vilavedra desmontao con contundencia: «Son dous mun…
