O gando como barreira natural contra o lobo nos montes da área de Vigo

As comunidades de montes veciñais do sur de Galicia atoparon no pastoreo unha ferramenta eficaz para a prevención de incendios forestais. Cinco entidades do entorno vigués uniron forzas na plataforma Movegandex para utilizar o gando como método de desbroce natural, unha práctica que xa conta con exemplos tan singulares como o do xacemento castrexo de Santa Trega, segundo adiantou La Voz de Galicia.

Movegandex: unha alianza estratéxica no sur galego

Poucas veces unha iniciativa de xestión forestal congrega tantas voces baixo un mesmo obxectivo. As comunidades de montes de Vincios, O Rosal, Meira, Hío e Camposancos integran Movegandex, un proxecto que transcende as fronteiras administrativas para abordar de maneira conxunta un dos grandes fantasmas do rural galego: os incendios estivais. Falamos de territorios situados na área de influencia de Vigo, unha zona de alta carga demográfica e, ao mesmo tempo, de enorme valor ecolóxico e paisaxístico onde a interface urbano-forestal é máxima. Demasiado risco para deixalo ao azar.

A unión fai forza na administración dos montes veciñais en man común. Cómpre lembrar que estas entidades son propietarias de boa parte do solo forestal galego e que xestionan o territorio baseándose en usos ancestrais. O proxecto Movegandex supón a profesionalización dunha idea que leva décadas flotando no imaxinario rural: usar o gando para manter a raia a maleza e, de paso, devolver ao paisaxe a súa configuración tradicional.

Non é menor o dato de que cinco comunidades de parroquias tan distintas —desde a fachada atlántica ata o interior industrializado— teñan sincronizado as súas estratexias. Quen percorre hoxe os sendeiros destas zonas pode comprobar como a presenza controlada de cabezas de gando, neste caso vacas en paraxes como Vincios, está transformando o sotobosque. A maquinaria pesada ten os días contados onde o relevo e a tradición así o permiten. O animal actúa como unha desbrozadora biolóxica, xerando cortalumes verdes dunha eficacia difícilmente superable por medios mecánicos.

O exemplo de Santa Trega: biodiversidade e patrimonio unidos

Difícil atopar un escenario máis evocador para ilustrar esta práctica cá do castro de Santa Trega, no concello de A Guarda. Alí, entre os restos pétreos dos antigos fogares castrexos, pasta un rabaño de cabras que asume un papel infrecuente. Fai as veces de forza viva de limpeza e mantemento do terreo nun dos xacementos arqueolóxicos prerromanos máis importantes de toda a comunidade autónoma.

A ninguén se lle escapa o reto loxístico e patrimonial que supón manter limpo un enclave destas características. O uso de ferramentas convencionais podería danar estruturas milenarias ou alterar estratos arqueolóxicos sensibles. Por ese motivo, as cabras converteronse nas novas xardineiras do poboado. A súa dieta caprichosa e a súa capacidade para transitar por terreos escarpados e rochosos permiten eliminar o matogueira de forma selectiva, sen alterar o solo histórico que descansa baixo as súas pezuñas. Aí está a clave da pervivencia do modelo.