O Miño énchese de batuxos: así revive Rábade a súa Esbatuxada nas festas de Agosto

Rábade volveu mirar ao río. A segunda xornada das súas festas de Agosto tivo como protagonistas os batuxos, que surcaron o Miño ao seu paso polo concello lucense na tradicional Esbatuxada, unha das citas máis singulares do calendario festivo da comarca. Participantes engalanados e un despregue de cor converteron o tramo urbano do río en escenario dunha celebración que o municipio repite cada estío con fidelidade de ritual.

Batuxos na auga, festa na ribeira

Quen coñeza Rábade en pleno agosto sabe que o Miño non é alí un decorado. É o escenario principal. A Esbatuxada demóstrao: embarcacións tradicionais, remos na auga e tripulacións entregadas á tarefa de facer do río unha festa aberta, co pobo pendente do que ocorre na corrente.

As imaxes da xornada deixan constancia do ambiente: participantes listos para a baixada, batuxos preparados xunto á beira e ese aire de romaría fluvial que distingue esta celebración doutras propostas do verán galego. Cor, auga e barcas. A fórmula de sempre.

O certo é que a Esbatuxada funciona porque aposta polo propio: unha embarcación ligada historicamente ás ribeiras do Miño, un río que atravesa o termo municipal de punta a punta e un programa festivo que lle reserva un lugar preferente cada mes de agosto. Sen artificios. Con identidade.

Difícil atopar un exemplo máis claro de patrimonio feito presente. A celebración converte memoria fluvial en espectáculo veciñal, e fáino cos medios de sempre: remos, enxeño e ganas de festa.

Un río que fai pobo

Convén recordar, neste punto, o que o Miño significa para esta zona da comarca de Lugo. Rábade sitúase augas abaixo da cidade de Lugo, nun tramo no que o río xa gaña corpo e presenza, vertebrando paisaxe, camiños e memoria colectiva. Durante xeracións, estas augas foron vía de comunicación, despensa de pesca e fonte de vida para as xentes das parroquias ribeiregas.

O batuxo forma parte desa herdanza. Embarcación de remos ligada aos usos tradicionais do río, sobrevive hoxe máis na festa que nas faenas de antano. Aí está, quizais, a chave de celebracións como a rabadense: converten patrimonio inmaterial en presente, e fáino sen necesidade de discursos.

Galicia atesoura, de feito, un rico caudal de tradicións ligadas á auga: regatas, oficios fluviais e romarías de ribeira que forman parte do seu acervo cultural. Poucas, con todo, se celebran co Miño pisando literalmente o casco urbano dun concello. Esa proximidade outorga á Esbatuxada un punto extra de autenticidade.

Poucas veces unha tradición ten tan claro o seu escenario. Rábade creceu á beira do Miño e co Miño se explica; a Esbatuxada é a escusa perfecta para que o río volva ser, por unhas horas, o centro de todas as miradas.

As festas de Agosto, corazón do verán rabadense

A Esbatuxada non chega soa. Inscribiuse na segunda xornada das festas de Agosto, a gran cita do verán municipal, un programa que cada ano concentra actos, verbenas e propostas para todos os públicos ao redor das rúas do concello e da súa ribeira, e no que a baixada dos batuxos ocupa un lugar destacado.

A ninguén se lle escapa, en todo caso, o valor do distinto. Entre programacións estivais cada vez máis semellantes, unha flota de batuxos surcando o Miño é un selo propio, un trazo de identidade que diferencia Rábade dentro da comarca e que suma atractivo a uns días xa de por si sinalados no calendario comarcal.