O goberno xaponés anunciou que levará a cabo un estudo preliminar para avaliar a posibilidade de trasladar e enterrar residuos nucleares na remota illa de Minamitorishima, situada a cerca de 2.000 quilómetros ao leste de Tokio. Esta decisión chega quince anos despois do accidente de Fukushima e nun momento en que o país está reapertando e promovendo a enerxía nuclear. O obxectivo da proposta é afastar os residuos de zonas densamente poboadas e facer fronte á dificultade de atopar localizacións definitivas que garantesen a seguridade durante miles de anos. As autoridades aseguran que a illa, deshabitada e de propiedade estatal, podería ofrecer condicións xeolóxicas e loxísticas favorables. Esta medida abrirá un debate sobre o transporte marítimo, a vixilancia a longo prazo e a aceptación pública.
Minamitorishima, cunha superficie aproximada de 1,5 quilómetros cadrados, non ten poboación civil e o acceso ao público está restrinxido, polo que o goberno a considera unha candidata ideal para albergar unha instalación de almacenamento. O ministro de Industria, Ryosei Akazawa, describiu a illa como unha «masa de terra non utilizada» con características científicas que poderían ser favorables para un almacenamento, pero subliñou que, por agora, só se trata dun estudo preliminar. A illa está rodeada por un atolón de coral e ten unha forma triangular, datos que se contarán entre os factores que avaliarán os técnicos. Calquera avance deberá someterse a exames ambientais e a un proceso de diálogo con organismos internacionais e especialistas.
O avance de Xapón prodúcese despois de descartar sondas no seu territorio principal: o goberno xa explorara tres localizacións nas illas maiores, dúas en Hokkaidó e outra en Quixú, sen lograr un consenso para o seu uso definitivo. Atopar un lugar aceptable complícase porque os residuos de alta actividade conservan a súa perigosidade durante decenas de miles de anos, un prazo que supera con creces os marcos políticos e as xeracións humanas. Mentres o país impulsa a «máxima utilización da enerxía nuclear», segundo a súa política enerxética, o debate sobre onde almacenar de forma segura os residuos volve ao primeiro plano.
A nivel internacional, Finlandia ofrece un exemplo distinto e avanzado: a instalación de Onkalo, concibida como o primeiro depósito xeolóxico profundo do mundo, onde os residuos serán illados a uns 400 metros por debaixo da superficie. Este proxecto foi presentado como modelo para o enterramento definitivo en formacións xeolóxicas estables, aínda que a súa replicabilidade depende das condicións xeolóxicas de cada país e da aceptación social. Xapón, pola súa banda, explora unha solución insular que evita situar o almacén en territorio continental densamente poboado, pero que plantea retos propios en termos de acceso e mantemento a longo prazo.
Controversia por enterramento de residuos a 2.000 km
Os técnicos terán que afrontar complexos desafíos loxísticos: o transporte marítimo seguro de material altamente radioactivo a unha distancia de 2.000 quilómetros require rutas protexidas, buques especializados, protocolos de emerxencia e unha supervisión constante. Ademais, a illa, geograficamente illada, suporá custos adicionais de construción e mantemento de infraestruturas que funcionen en condicións remotas. Outro dos desafíos non resoltos é a responsabilidade de garantir a contención fronte a posibles emisións durante séculos, e de manter arquivos e sistemas de vixilancia que sobrevivan a cambios sociais e políticos.
As organizacións ecoloxistas e os actores sociais xa expresaron o seu ceo ante a idea de trasladar residuos a un emprazamento remoto, ao considerar que a distancia non elimina os riscos nin as responsabilidades de transparencia. O accidente de 2011 en Fukushima deixou unha profunda huella na opinión pública xaponesa e condiciona a percepción sobre medidas que impliquen a manipulación e o movemento de materiais nucleares. A reactivación da maior central nuclear do país en Niigata, reaberta en xaneiro, reavivou o debate sobre como compatibilizar o uso da enerxía nuclear con garantías sólidas de xestión de residuos.
En España, a situación é diferente, pero presenta similitudes nas dificultades de localización: ao redor do 95 % dos residuos radioactivos xerados considérase de baixa, moi baixa ou media actividade e depósitanse de forma definitiva no almacén centralizado de El Cabril, en Córdoba. Os residuos de alta actividade e o combustible gastado seguen sendo un reto para o que non existe un emprazamento xeolóxico definitivo, polo que parte do material permanece en instalacións das centrais á espera de solucións duradeiras. A experiencia española demostra que atopar consenso social e técnico é tan importante como a viabilidade xeolóxica.
O goberno xaponés insiste en que, por agora, só se trata dun estudo para avaliar a idoneidade de Minamitorishima e que non se tomou ningunha decisión definitiva sobre o traslado. Os prazos para un proxecto desta natureza son longos e requirirán non só informes científicos, senón tamén mecanismos de control internacional e garantías de seguridade. A busca dun lugar para enterrar residuos nucleares volve poñer en primeiro plano a tensión entre as necesidades enerxéticas actuais e a obriga de custodiar os perigos herdados para xeracións futuras.
Pode interesarche:
- A Seguridade Social avisa aos galegos que cobran o IMV: deben presentar a declaración da renda
- En desenvolvemento: Máis de 1.500 mozos despídense do ano na terceira edición de Campajuvas, en Valladolid
Fonte: El Correo Gallego.
