O pulso do Peleteiro: vivenda pública fronte á reacción veciñal

Un recurso que marca o paso

A asociación de veciños Raigame, en representación dos residentes do Ensanche, xunto a tres comunidades de propietarios da zona, presentou formalmente recursos administrativos contra a modificación puntual do Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) que dá cobertura legal á operación urbanística do antigo colexio Peleteiro. Lonxe de tratarse dunha mera anécdota burocrática, este movemento introduce unha nova variable no debate sobre o modelo de cidade que se quere construír en Santiago. A actuación veciñal, enmarcada no estrito exercicio dos seus dereitos como afectados directos, engade incerteza a un cronograma que o goberno local presentara como sólido e ben definido.

O dereito á vivenda e a seguridade xurídica

Este conflito expón, unha vez máis, o difícil equilibrio que deben xestionar as administracións públicas. Por un lado, a necesidade de intervir no mercado para xerar un parque público de vivenda que mitigue o problema de acceso á vivenda, unha das maiores preocupacións da cidadanía compostelá. A aposta do executivo local por este desenvolvemento é evidente. A acción legal, promovida polo colectivo veciñal Raigame e varias comunidades de propietarios do Ensanche, prodúcese de forma simultánea á difusión dos prazos previstos polo goberno local para a materialización do proxecto. A rexedora compostelá, Goretti Sanmartín, fixara o horizonte de 2027 para a entrega das primeiras vivendas de protección oficial.

Pola outra banda, está a obriga de garantir que calquera transformación do solo urbano se realiza con total transparencia e respecto aos procedementos establecidos. Os recursos presentados polos veciños, independentemente da súa fundamentación última, actúan como un mecanismo de control cidadán. É a maneira que ten a sociedade de asegurarse de que o interese público non foi desprazado por consideracións puramente políticas ou económicas na redacción definitiva do plan. A modificación do PXOM non é só un documento técnico, senón un pacto social sobre o futuro dun espazo concreto.

O modelo de cidade en entredito

Máis alá dos tecnicismos legais, o conflito do Peleteiro pon sobre a mesa unha cuestión de fondo: que modelo de cidade se persegue? Os defensores do proxecto argumentan que a mellor maneira de loitar contra a especulación é aumentar a oferta de solo público para vivenda protexida. Esta inxección de vivenda asequible en pleno casco urbano contribuiría, segundo esta visión, a frear a subida de prezos e a manter a diversidade social do Ensanche.

Non obstante, a oposición veciñal, sen cuestionar necesariamente a necesidade de vivenda protexida, pon o foco nas condicións do desenvolvemento: a densidade de vivendas, as cesións de espazos verdes, as prazas de aparcamento previstas ou a integración do novo barrio na trama urbana existente. Son preguntas lexítimas que calquera comunidade de propietarios ten dereito a formular cando un plan urbanístico transforma radicalmente o seu entorno inmediato. O debate, por tanto, non é tanto sobre o «qué» senón sobre o «cómo» e en que condicións.