O Sergas reorganiza a súa estrutura para estabilizar Atención Primaria

O Sergas impulsa un ambicioso cambio no seu organigrama interno co obxectivo de reforzar unha Atención Primaria sometida a unha presión crecente. A medida, deseñada desde a dirección central do servizo galego de saúde, busca mellorar a xestión clínica, a coordinación entre centros e a resposta ante a inestabilidade laboral e asistencial que afecta a moitos puntos do territorio.

Unha estrutura en evolución constante

Nos últimos anos, o Sergas tivo que adaptarse a un escenario sanitario cambiante: aumento da demanda, avellentamento poboacional, dificultades de relevo en zonas rurais e tensións no emprego sanitario. Ante este contexto, o novo xiro organizativo non responde só a unha urxencia puntual, senón a unha necesidade estrutural. Fontes do servizo sanitario indican que se reforzan as figuras de coordinación intercentros, especialmente en comarcas con alta rotación de profesionais ou con centros de saúde que levan meses sen médico titular.

En cidades como Ourense ou zonas do interior de Lugo, algúns centros dependeron de médicos interinos ou contratos moi curtos, o que dificulta a continuidade asistencial. O novo modelo prevé maior axilidade na toma de decisións a nivel local, con máis autonomía para os responsables de área, pero tamén maior supervisión desde a dirección xeral. Quen antes necesitaba cinco niveis de aprobación para unha medida agora podería actuar con máis celeridade. Non é menor o dato: máis dun terzo dos centros de saúde en zonas rurais rexistrou dificultades para manter cubertas todas as prazas nos últimos doce meses.

Onde falla a primeira liña?

Abonda con mirar algúns indicadores para entender a magnitude do reto. En 2023, máis de 1,3 millóns de consultas realizáronse en primaria, un 7% máis que en 2020. A ninguén se lle escapa que cada vez hai máis pacientes crónicos, máis complexidade clínica e menos médicos dispostos a asentarse en certos municipios. A cifra fala por si soa: na comarca de Terra de Lamas, tres centros comparten un só médico de familia interino. Demasiado tempo.

Un alto cargo municipal dunha vila do sur de Pontevedra resúmeo así: “Non é que non veñan médicos. É que non se quedan. As condicións, o illamento, a carga… todo pesa”. Non é casualidade que o Sergas activase protocolos especiais en municipios como Taboadela ou Sober, onde a escaseza de profesionais obrigou a reforzar con médicos itinerantes ou a derivar pacientes a centros doutras áreas.

Reformas con cheiro a repetición

Convén lembrar que non é a primeira vez que o Sergas anuncia un cambio profundo en primaria. En 2019 lanzouse un plan de estabilidade que prometía estabilizar cadros de persoal. En 2021, chegou outra reorganización para mellorar a accesibilidade. E agora, de novo, anúnciase un xiro. O certo é que a rotación segue sendo alta, os tempos de espera para unha cita non baixaron de maneira significativa e as queixas cidadás, recollidas a través do Valedor do Pobo Galego, non fixeron máis que medrar.

Neste novo deseño, prevese a creación de equipos de apoio técnico-clínico en cada área sanitaria, formados por profesionais con experiencia que poidan intervir en momentos de crise. Tamén se expón unha redefinición das zonas básicas de saúde, con agrupacións máis eficientes e mellor conectadas entre si. Algo que, en teoría, permitirá compartir recursos, quendas e axendas de forma máis áxil. Pero as palabras non abondan. As expectativas son altas, pero a desconfianza entre o persoal sanitario tamén. Varios sindicatos sanitarios xa advertiron de que sen aumento real de cadros de persoal e sen condicións dignas de traballo, os cambios de estrutura non resolverán o fondo do problema.

Cara a unha primaria máis sostible?

As administracións sanitarias europeas levan anos repensando o modelo de primaria. En Galicia.