Cando alguén pronuncia a palabra «tesouro», a imaxination voa cara a cofres piratas ou xoias de reis. En Galicia, sen embargo, o maior botín do territorio non está feito de ouro de conquista nin de pedras preciosas: son case dous quilos e medio de ouro traballado hai máis de tres milenios, e descansan hoxe nunha vitrina protexida. É o chamado Tesouro de Caldas de Reis, un conxunto da Idade do Bronce que segue a ser unha das pezas arqueolóxicas máis valiosas da comunidade.
Achado por casualidade, valorado pola ciencia
O conxunto apareceu no termo municipal de Caldas de Reis, en Pontevedra, durante traballos fortuítos a finais do século XX. O que alguén puido tomar por ferro vello resultou ser un depósito ritual do Bronce Final: lingotes e fragmentos de ouro acumulados, probablemente cunha finalidade ceremonial ou de atesouramento, por comunidades que habitaban o noroeste peninsular hai uns 3.000 anos.
A peza principal, un magnífico torque ou colar de ouro, converteuse en emblema da arqueoloxía galega. O seu valor non é monetario —aínda que o prezo de mercado do metal sería considerable— senón documental: fala dunha sociedade capaz de organizar a extracción, o trabalho metalúrxico e a distribución de materiais preciosos moito antes da chegada de Roma.
A outra cara da moeda: o risco do roubo
Pero gardar un tesouro tamén xera responsabilidade. A rede de museos de Galicia custodia coleccións de valor incalculable que, en contadas ocasións, foron obxectivo de sonados roubos. A historia da arte está salpicada de asaltos espectaculares a museos e catedrais: atracos que duran minutos, sistemas de seguridad rebentados e obras desaparecidas durante décadas, cando non para sempre.
Un obxecto arqueolóxico non vale só polo seu material: vale por todo o que conta. Perdelo é perder un capítulo enteiro do noso pasado.
Por iso a pregunta sobre como se protexe o patrimonio é tan pertinente como a pregunta sobre como se atopou. Vitrinas blindadas, control de accesos, seguros e plans de emerxencia son parte do trabalho invisible que realizan os museos galegos cada día, lonxe da imaxe glamourosa do visitante que contempla unha peza milenaria.
Do xacemento á vitrina: un dilema permanente
O caso de Caldas de Reis tamén plantea debates de fondo. Onde deben exhibirse os grandes achados: cerca do seu lugar de orixe ou nas grandes capitais culturais? Que condicións de conservación esixe un ouro de tres milenios? Como facer que o público valore estes obxectos sen converter a súa exposición nun risco de seguridade?
Mentres a ciencia arqueolóxica avanza, a figura do achador local —o achado casual por un particular— segue a ser frecuente en Galicia, terra rica en castros, mámoas e depósitos de bronce. A lei obriga a comunicar calquera achado fortuíto ás autoridades, garantindo que pezas como a de Caldas de Reis acaben en mans públicas e non no mercado negro.
O Tesouro de Caldas de Reis recordános, en definitiva, que a riqueza de Galicia non está só na súa paisaxe ou na súa gastronomía: tamén nun pasado milenario que merece —e necesita— ser protexido coa mesma paixón coa que foi descuberto.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
Lo máis lido
- 1. El vínculo gallego de Marta Gómez Montero tras su salida de ‘Malas lenguas’: trayectoria, familia y el eco del revuelo nacional
- 2. O móbil que desenmascarou a cinco gardas civís e a un avogado en Carballo
- 3. El periodista gallego Pedro Blanco toma las riendas de ‘Hoy por Hoy’ este verano
- 4. ¿Puede ocurrir en Galicia un caso de rabia como el del niño murciélago de Canadá?
- 5. Dobre traxedia laboral na A-6: as vítimas mortais viaxaban desde Sarria cara a A Coruña