Os concellos costeiros de Galicia rexistran un aumento medio do 30% no consumo de auga durante os meses de verán, con picos que alcanzan o 150% nos municipios con maior presión turística. A chegada de poboación estacional e os cambios de hábitos polas altas temperaturas levan as redes de abastecemento ao límite.
A fotografía repítese cada verán na fachada atlántica. As praias de Silgar, en Sanxenxo, enchénse de bañistas que pasean pola beira mentres os sistemas de abastecemento traballan a destallo para dar resposta a unha demanda que se multiplica en apenas unhas semanas. Non é unha impresión: os datos que manexa Augas de Galicia confirman que o consumo dispara no terceiro trimestre do ano, cando a poboación flotante súmase á residente e as temperaturas invitan a regar, encher piscinas e ducharse con máis frecuencia.
Un 150% máis nos municipios máis tensionados
Sanxenxo lévase a palma. O municipio do Salnés, un dos grandes receptores de turismo de toda Galicia, ve como o seu consumo de auga incrementa ata un 150% durante xullo e agosto en comparación cos períodos ordinarios do ano. A cifra fala por si soa. E non é un caso illado, aínda que sí o máis chamativo.
Na mesma comarca, Poio registra un aumento do 40% neses dous meses, mentres que Bueu queda nun 24%. Ambos concellos, convén recordalo, están en situación de prealerta por escaseza de auga, un dato que engade preocupación á ecuación. Porque non se trata só de atender unha demanda extraordinaria: trátase de facelo con uns recursos que, nalgúns puntos do litoral, xa parten dunha posición comprometida.
Augas de Galicia apunta que o incremento medio nos concellos costeiros ronda o 20% durante todo o terceiro trimestre, pero esa media agocha realidades moi distintas. Nos meses centrais do verán, cando se concentra o grosso da actividade turística e a poboación estacional atinge o seu máximo, o aumento medio eléva ata o 30%. E nos puntos de maior presión, como Sanxenxo, a demanda multiplicase de forma exponencial.
A ecuación da poboación estacional
A ninguén se lle escapa o mecanismo que dispara estas cifras. Os concellos da costa galega contan con unhas infraestruturas dimensionadas para unha poboación que, durante a maior parte do ano, se move en cifras moi inferiores ás que soportan en agosto. Cando chega o verán, esa poboación multiplícase por dous, por tres ou por catro en función da zona, e as redes de abastecemento deben dar resposta a unha demanda para a que non foron deseñadas.
Non é menor o dato de que os cambios de hábitos asociados ás altas temperaturas tamén inflúen. O rego de xardíns, o enchido de piscinas, as duchas máis frecuentes e un maior consumo de auga embotellada e de bocal elevan o gasto per cápita incluso entre a poboación residente. Sumando ambos factores —máis xente e máis consumo por persoa—, o resultado é o que reflicten os medidores de Augas de Galicia.
A presión concéntrase nos meses de xullo e agosto, que é cando se produce o pico da actividade turística no litoral galego. Xuño e setembro, aínda que tamén rexistran aumentos, móvense en cifras máis moderadas. O terceiro trimestre, no seu conxunto, acumula o grosso do incremento anual.
Prealerta en dous concellos do Salnés
A situación de Bueu e Poio engade un elemento de tensión adicional. Ambos concellos están en prealerta por escaseza de auga, un escenario que obriga a extremar as precaucións e a monitorizar de preto a evolución dos recursos dispoñibles. Que nesa situación se rexistren aumentos do 24% e do 40% respectivamente non é un dato menor.
A Xunta, a través de Augas de Galicia, é quen realiza o seguimento destas cifras. Os datos que manexa o organismo autonómico confirman a tendencia dos últimos anos: o consumo estival na costa galega non deixa de crecer, e os picos concéntranse nos concellos con maior implantación turística. Sanxenxo, coa súa oferta de praias, hostalería e segundas residencias, é o exemplo máis claro dunha dinámica que se reproduce noutros puntos do litoral.
A pregunta que se plantea sobre o futuro inmediato é se as infraestruturas actuais poderán absorber unha demanda que, previsiblemente, seguirá medrando. A presión turística non dá signos de remitir, e os veráns cada vez máis calorosos invitan a un uso máis intensivo da auga. A planificación hidrolóxica, os plans de seca e a concienciación cidadá se presentan como ferramentas imprescindibles para evitar que a situación pase da prealerta a algo máis serio.
Un desafío de planificación, non só de infraestruturas
Convén lembrar que o problema non é exclusivamente de tubaxes e depósitos. Tamén é un problema de xestión da demanda e de previsión. Os concellos saben, con meses de antelación, que en agosto terán que atender a unha poboación moi superior á censada. A pregunta é se están facendo os deberes para afrontalo con garantías.
A resposta, á vista dos datos, é desigual. Mentres algúns concellos fixeron investimentos para reforzar as súas redes e ampliar as súas capacidades de almacenamento, outros seguen funcionando con infraestruturas que xa quedaron pequenas hai anos. A diferenza entre uns e outros celébrase, e moito, cando chega o verán.
A situación de Sanxenxo, con ese 150% de incremento, non debería lerse como unha anécdota estadística, senón como un aviso. Se o concello máis turístico de Galicia roza o límite da súa capacidade cada agosto, ¿que acontecerá cando a demanda siga a crecer? ¿E que ocorre nos concellos que non teñen os recursos de Sanxenxo para afrontar estas pontas?
O verán galego é, cada ano, un exame para o sistema de abastecemento do litoral. E os resultados, aínda que non suspenden, deixan marxe de mellora. A planificación hidrolóxica, a aposta por infraestruturas máis resilientes e unha xestión máis eficiente da demanda son tarefas pendentes que non deberían esperar a que a prealerta se converta en alerta. Porque, como demostran as cifras, a auga non entende de tempada alta: precisa todo o mundo, e en agosto, moito máis. A pregunta é se estaremos preparados para o próximo verán, que xa se está deseñando nos despachos municipais.
