Ourizos e cacharros: o furtivismo cambia de pel en Galicia

Quince mil trescentos quilos decomisados en apenas cinco meses. A cifra fala por si soa. O furtivismo nas rías galegas non dá tregua, pero mutou: o ourizo de mar converteuse no novo ouro líquido da costa, mentres os cacharros de orixe portuguesa infestan os caladoiros do polbo. Confírmao Alfonso Pérez, xefe do servizo de Protección dos Recursos de Gardacostas de Galicia, nunha entrevista concedida esta semana en Santiago de Compostela.

O ourizo métese na cesta do furtivo

Ata maio deste 2026, os axentes interviñeron 1.333 quilos de ourizo. Máis ca en todo 2025, que foron 853. «Antes era un recurso case anecdótico, con incautacións de 200 ou 300 quilos ao ano», explica Pérez. Agora, cotiza a máis de 12 euros o quilo en lonxa e adorna as cartas dos restaurantes de moda. Non parece casualidade: o furtivo vai onde está o diñeiro, e o ourizo, antes ignorado, revalorizouse como manxar gastronómico. Abonda con mirar as cociñas da Coruña ou Vigo para entendelo. A demanda crece, e con ela, a presión sobre un recurso que ata hai pouco pasaba desapercibido.

O polbo, con todo, segue liderando os decomisos: 2.206 quilos no que vai de ano. Maio foi o mes récord, con 713 quilos incautados, porque coincide co seu período de veda. Entón, os furtivos redobran as súas saídas, e Gardacostas responde con máis vixilancia. «É unha especie que se revalorizou moito nos últimos anos —sostén Pérez—, e é o sustento de moitos profesionais». Tamén, desgraciadamente, de quen opera á marxe da lei.

Non é menor o dato de que en 2025 se realizaron máis de 9.700 inspeccións, con 2.500 infraccións e case 28.000 quilos de produto decomisado. Só nos primeiros cinco meses de 2026, xa se superaron as 800 infraccións. As cifras, a pesar do leve descenso apuntado polo responsable autonómico, seguen sendo elevadas. Demasiado tempo e demasiado dano para un ecosistema tan fráxil como o das rías.

Cacharros: a arte ilegal que chega de Portugal

Asociado ao furtivismo do polbo, crece o uso dos cacharros. Son envases cilíndricos de PVC, legais en Portugal pero prohibidos en augas galegas. ¿O problema? As femias de polbo úsanos para desovar, o que afecta directamente á reprodución da especie. «Vemos un aumento significativo —recoñece Pérez—, e estamos a dedicarnos bastante máis a rastrexalos». Aí está a clave: en 2025 incautáronse máis de 15.400 unidades. Hai exercicios nos que apenas se chegaba a 3.000 ou 4.000. Un salto que non se explica sen unha demanda crecente e unha vixilancia que, aínda que intensa, non pode estar en todas partes.

O balance total de artes ilegais incautadas en 2025 supera as 37.000 unidades. Entre elas, ademais dos cacharros, destacan as nasas sen identificar e as artes de enmalle. Ninguén no sector pesqueiro galego ignora que esta proliferación responde á porosidade da fronteira marítima con Portugal. As rías do Baixo Miño, desde A Guarda ata Tui, son o escenario habitual destas incursións. «Facemos operacións de rastreo nas zonas que pensamos que pode haber», explica Pérez, pero a extensión do litoral complica calquera control absoluto.

Convén lembrar que o furtivismo non é un fenómeno novo, pero si cambiante. O perfil do infractor, segundo Gardacostas, vai desde o profesional que practica contravixilancia ata persoas en situación de exclusión, con conflitos habituais no marisqueo. Tamén hai pescadores legais que, de cando en vez, saltan as tallas ou os cupos. Unha realidade complexa que esixe respostas a medida.