625 alumnos con diversidade na PAU

Máis de seiscentos estudantes galegos realizan estas semanas as Probas de Acceso á Universidade con adaptacións por diversidade funcional. Deles, 625 cursan con medidas específicas, e 12 fano no Centro de Recursos Educativos da ONCE en Pontevedra, un enclave singular en plena Avenida de Galicia. A cifra non é menor: representa xa o 4,65% do total de participantes na PAU, un dato que desnuda unha realidade crecente nas aulas galegas.

Os feitos

Nas aulas do centro da ONCE en Pontevedra, os exames escríbense en ordenadores, con lupas, cadernos en tamaño A3 ou con tempo adicional. Esteban Roque, procedente de Ourense, realiza as súas probas cun déficit visual que lle esixe apoios tecnolóxicos. Xunto a el, Candela Porto, desde Ferrol, enfróntase tamén aos seus medos mentres escribe Dereito na súa folla de respostas. Ambos forman parte do grupo de 12 estudantes que requiren condicións máis específicas e concentran os seus exames neste edificio de tres plantas, preto do río Lérez.

As adaptacións inclúen desde corrección diferenciada en ortografía para alumnado con dislexia —desde 2019— ata axustes temporais, soporte dixital ou exames en letra ampliada. Fontes do centro confirman que o perfil máis común entre estes estudantes abrangue trastornos do espectro autista, déficit de atención, disgrafías ou discalculias. Pero tamén hai casos como o de Candela, que necesita un dicionario dixital de latín e unha lupa para ler os enunciados.

Basta con mirar os corredores do centro para entender que isto non é só un tema de loxística educativa. É un microcosmos de normalización. Os nervios, os pais na porta, o son dos teclados resoando en aulas acaladas… todo sucede cunha diferenza: aquí, cada estudante ten un plan personalizado. E iso cambia o ritmo, o ton, o significado mesmo da avaliación.

Contexto e antecedentes

Quen crea que este fenómeno é recente, equivócase. Hai cinco anos, a porcentaxe de estudantes con medidas de diversidade na PAU non chegaba ao 1,5%. Hoxe é máis do triplo. Non é menor o dato: o salto coincide cunha maior detección temperá en centros educativos, pero tamén cunha normativa máis inclusiva. Convén lembrar que o acceso a adaptacións non depende só do diagnóstico, senón de que o centro o tramite e a administración o autorice.

O certo é que o sistema foi adaptándose, aínda que con desigualdades. Nas comarcas como A Mariña ou O Baixo Miño, a ratio de apoios dispoñibles é menor que en Santiago ou Vigo. E non sempre os profesores saben como xestionar estas solicitudes. Un responsable do sector educativo sinala: “Hai centros onde a diversidade aínda se vive como unha carga, non como un dereito”. Demasiado tempo.

Perspectiva e futuro

A ninguén se lle escapa que o aumento no número de estudantes con diversidade funcional na PAU non é un efecto puntual, senón o resultado dunha transformación lenta pero profunda. As aulas de Primaria xa reflicten esta tendencia: máis alumnos con diagnósticos, máis necesidades visibles. O sistema educativo está aprendendo a camiñar con eles, pero aínda coxe. A cifra fala por si soa: se hoxe son 625 en toda Galicia, cantos serán en cinco anos?

O presidente da CIUG, Iván Area, advirteuno sen rodeos: “Isto é só a punta do iceberg”. A súa advertencia non é só técnica, é ética. “Se non atendemos a estes estudantes durante toda a súa etapa educativa, non faremos máis que maquillar unha fenda que xa existe”. Aí está a clave: a inclusión non comeza na PAU, comeza no colexio de Infantil do barrio de Lavacolla ou no instituto de Vilagarcía.

Impacto en Galicia

Galicia non é unha excepción, pero si unha mostra fiel de como o modelo educativo rexional responde a estes retos.