A Parda: Memoria da horta que se converteu no motor de Pontevedra

Poucas veces unha rúa resume a historia enteira dun barrio. No nordeste de Pontevedra, o asfalto e as beirarrúas conviven hoxe coas lembranzas de quen viran nacer aquela transformación do nada. Dúas irmás, pertencentes a unha das primeiras familias que arraigaron na zona, gardan a memoria viva dun enclave que deixou atrás o seu pasado rural para erixirse como a área de maior expansión demográfica e urbana da cidade. O seu apelido figura hoxe no rótulo da vía pública, un recoñecemento firme a quen foron testemuñas directas do cambio.

Da Finca da Abundancia ao son dos reclusos

A ninguén se lle escapa que a xeografía de A Parda pouco ou nada ten que ver coa que existía a mediados do século pasado. Por entón, a paisaxe era un inmenso paraxe verde. A terra de cultivo, os camiños de terra e as leiras señoriais marcaban o ritmo da vida cotiá, apenas interrompido pola impoñente silueta do vello cárcere de Pontevedra. Era unha época marcada pola inmensidade do campo. Nesa mesma zona destacaba a coñecida como Finca da Abundancia. As crónicas e a memoria dos veciños máis antigos detallan que polos seus xardíns paseaban pavos reais e cisnes nadaban no seu lago. A nobreza, representada na figura dos condes de Bugallal, acudía a este entorno durante os veráns, buscando a frescura e o repouso. Demasiado tempo pasou desde entón.

Quen creceu naquelas décadas gardaba unha relación estreita co entorno natural e, paralelamente, coa presenza do penal. As dúas irmás que hoxe presencian a modernidade do barrio criáronse entre hortas. A proximidade do centro penitenciario deixaba anécdotas insospeitadas. Cando ían ao colexio, os nenos da época topábanse a miúdo con balóns artesanais. Fabricábaos os propios reclusos con anacos de roupa e lanzábaos ao exterior durante os seus partidos de fútbol informal. A solidariedade infantil facía o resto: os menores recollían aqueles balóns improvisados e devolvíanos ao outro lado do muro. Un contraste físico e social que hoxe resulta difícil de imaxinar en pleno corazón da cidade.

A pegada da artesanía no asfalto

Non é menor o dato de como se foi xestando o tecido social e económico da zona. O patriarca desta familia lembrada na toponimia local levantou no seu día unha carpintaría de enorme prestixio. O taller transcendeu as fronteiras da cidade, gañando unha fama que atravesou xeracións. O oficio da madeira era o motor de moitos fogares nunha época na que a industria artesá tiraba do progreso económico das familias. Cómpre recordar que o desenvolvemento urbanístico de Pontevedra non chegou da noite á mañá. Cimentouse a base de esforzo en talleres, hortas e pequenos comercios que plantaron cara á adversidade. A figura de Rivas Fontán, histórico alcalde da cidade, foi determinante naqueles anos de reordenación territorial. De feito, foi baixo o seu mandato cando se decidiu bautizar a rúa desta familia co seu apelido, eternizando así o paso dos primeiros poboadores polo nordeste urbano.

O barrio de A Parda deixou de ser aquela zona de difícil acceso para converterse nun foco de oportunidades. A transición desde un chan eminentemente agrario a un espazo residencial trouxo consigo a necesidade de dotar a área de infraestruturas e servizos. As nenas que recollían castañas nos arredores da igrexa vían como, aos poucos, os obreiros pavimentaban os seus antigos camiños. A rúa Montes mantense hoxe como unha arteria máis do inmenso bloque urbanístico que absorbeu todo o sector nororiental.