Abraham Cupeiro, multiinstrumentista e musicólogo natural de Sarria, poñerá o broche de ouro ao 25 aniversario do Arde Lucus cun recital gratuíto deseñado ex profeso para a emblemática Praza de Santa María. O concerto, programado para o domingo 21 de xuño, reunirá por primeira vez en milenios sons de cornos romanos e karnyx célticos, algúns deles construídos polo propio artista para a ocasión, e contará cun conxunto de 10 músicos.
Un peche pensado para a historia
A presentación do espectáculo celebrouse esta mañá na mesma praza onde celebraráse o concerto, un escenario que para Cupeiro ten un valor simbólico e persoal. O alcalde de Lugo, Miguel Fernández, non dudou en calificalo como «un espectáculo único, inesquecíbel e irrepetible», e destacou que será a maneira perfecta de pechar unha edición tan sinalada da festa de recreación histórica.
A proposta, segundo fontes do Concello, leva tempo gestándose: Cupeiro leva un mes e medio traballando especificamente neste proxecto, no que combina materiais arqueolóxicos, recreación sonora e innovación artesanal. Entre os instrumentos que fabricará a man aparecen réplicas de karnyx e dos cornos romanos —os denominados cornus— que, ademais, son os mesmos que se empregaron na gravación da banda sonora de Gladiator II, tal como explicou o propio músico durante a presentación.
Precisamente a singularidade técnica da montaxe esixiu a colaboración da Diócesis de Lugo, imprescindible para acondicionar a praza e permitir unha iluminación e unha montaxe acordes á dimensión sonora e escénica do proxecto. O Concello, que avanzou nos últimos días a maior parte do apoio económico aos actos do Arde Lucus, apunta a que a suma de esforzos institucionais pretende evitar improvisacións nun espazo patrimonial sensible.
Instrumentos ancestrais e unha proeza sonora
Alén do atractivo visual que sempre ofrecen desfiles e recreacións, este concerto aspira a converterse nun hito sonoro. Cupeiro adiantou que o gran obxectivo “é escoitar, por primeira vez en milenios, tres cornos romanos resonando ao unísono”. Para iso non só reconstrúe pezas a escala orixinal, senón que as adapta acústicamente á topografía da praza, onde a pedra e as arcadas multiplican e modelan o son de forma moi distinta a un estadio ou a unha sala de concertos.
“Quero facer que o rural lucense tamén teña concertos diferentes”, declarou Cupeiro, quen ademais asegurou que a Praza de Santa María sempre foi un lugar co que soñou tocar.
O concerto incluirá tamén obras recoñecibles do artista —entre elas a chamada banda sonora da Muralla— xunto a composicións inéditas creadas para o peche do Arde Lucus, nun programa que alternará pasaxes rituais con momentos de contundencia sonora máis próximos á música épica. En escena, ademais dos instrumentos de ventos ancestrais, haberá percusión tradicional e outras sonoridades que remiten tanto á antigüidade como á contemporaneidade.
Por que importa para Lugo e o rural
A elección de Cupeiro non foi casual. O concelleiro de Xuventude, Jorge Bustos, recordou que a idea de contar cun músico da terra xurdiu precisamente porque para o cuarto de século do Arde Lucus se buscaba «algo diferente, de moito nivel e da casa». A aposta municipal trata de combinar mercado cultural, patrimonio e visibilidade turística nunha fórmula que aporte valor ao centro histórico sen desbordar os seus límites.
En Galicia, e en particular na provincia de Lugo, a reivindicación da cultura rural como motor de dinamización non é nova. Nos últimos anos, iniciativas que levan artistas locais a prazas e aldeas serviron para manter vivas as tradicións e para establecer rutas culturais que alargan a temporada turística. Que un músico sarriano de perfil internacional peche a festa principal na cidade é, por tanto, tamén un xesto simbólico cara ao territorio.
Non é a primeira vez que Cupeiro atrae audiencias masivas: recentemente ofrecíu concertos no estranxeiro onde se lle recebeu con grandes públicos. Esa experiencia internacional mestúrase agora con un propósito máis íntimo e patrimonial: devolver á praza un pulso sonoro que dialogue coa muralla e coa historia que recrean as legións e tribos durante o Arde Lucus.
Logística, financiamento e próximas incógnitas
A celebración do concerto gratuito plantea, como sempre, retos lóxicos. O feito de que a actuación teña lugar na Praza de Santa María obriga a coordinar seguridade, aforos e accesos nun enclave histórico limitado. O Concello adiantou compromisos de apoio —e nas semanas recentes adiantou o 90 % das axudas destinadas ás actividades do festival—, pero pediu a documentación administrativa pertinente para pechar o expediente económico.
Ademais, a necesidade de iluminación e montaxe especiais, xunto coa produción de instrumentos artesanais, sitúa o espectáculo nun punto intermedio entre evento cultural e proxecto de investigación-etnomusicolóxico. A falta de detalles sobre a folla técnica final, a organización confía en que a colaboración coa Diócesis e a mobilización de técnicos locais eviten problemas de última hora.
Olhando ao futuro, a singularidade do concerto plantea preguntas interesantes: ¿podería converterse nunha peza itinerante para outras prazas históricas? ¿Servirá para abrir debates sobre o uso de bens patrimoniais en espectáculos contemporáneos? Mentres tanto, para os que viven e visitan Lugo o próximo 21 de xuño, a cita perfílase como unha oportunidade pouco habitual de escoitar sons que conectan a antigüidade coa escena musical actual.
Se a praza responde como se espera, e se a sonoridade dos karnyx e dos cornos logra emocionarnos como promete, o peche do Arde Lucus non só será un recordo máis da festa: poderá quedar na memoria como un momento no que a cidade e a súa historia atoparon voz nova, feita a man, por un músico da casa.
