As Pontes posiciónase como laboratorio da reciclaxe textil co proxecto Atenea

A antiga conca mineira de As Pontes volve mirar ao futuro. Esta vez non será polo carbón nin pola eólica, senón pola roupa usada. As empresas Ence e ShareTex acaban de superar unha etapa decisiva no seu proxecto conxunto de investigación, coñecido como Atenea, cuxo obxectivo final non é outro que construír unha planta piloto de reciclaxe de fibras textiles na parroquia de Saa. Unhas instalacións que se situarían no que durante décadas foi o parque de carbóns da central térmica, símbolo por excelencia do pasado industrial da comarca do Eume.

Quen hai un ano apostara por que os vellos terreos de Endesa acabarían albergando tecnoloxía punteira para recuperar a fibra de camisetas e sabas usadas, habería perdido a aposta con total seguridade. E, con todo, aí estamos. A transformación do modelo produtivo galego avanza, ás veces con demasiada lentitude, pero con pasos firmes. Demasiado tempo agardando iniciativas así.

Probas de laboratorio con resultados prometedores

Cómpre recordar que o acordo entre ambas as compañías asinouse ao longo de 2024. Desde entón, os equipos técnicos traballaron no deseño e desenvolvemento dun proceso integral capaz de converter residuos textiles en novas materias primas. A última novidade chega agora: completáronse os primeiros ensaios no laboratorio, realizados nun centro de investigación especializado en innovación téxtil e considerado referente a nivel estatal.

As disolucións obtidas nestas probas serán a base sobre a que se deseñe o seguinte chanzo do proxecto. E ese chanzo ten nome e apelido: a futura planta de Saa. Os técnicos responsables do desenvolvemento confían en que os resultados validen unha tecnoloxía capaz de abordar todas as etapas do proceso. Primeiro, a recollida e clasificación do téxtil usado. Despois, o seu tratamento químico ou mecánico. E, finalmente, a transformación en fibra recuperada lista para volver ás fábricas. O círculo pechado, en definitiva. A economía circular deixou de ser un eslogan para converterse en folla de ruta.

Non é menor o dato de que un grupo como Ence, co seu ADN profundamente ligado ao sector forestal e papeleiro en Galicia, aposte agora polo téxtil. A lóxica industrial é esmagadora. As cadeas de celulosa que a empresa domina desde hai décadas gardan unha relación directa cos procesos químicos necesarios para disolver e rexenerar fibras. O salto do papel á roupa ten, visto así, bastante menos morbo do que podería parecer a primeira vista. Abonda con mirar os antecedentes de empresas similares en países nórdicos para entender a xogada.

O emprazamento de Saa: un cambio de paradigma

A ninguén se lle escapa o que significa para As Pontes recuperar actividade industrial nos antigos terreos da mina. Aquel oco, aberto durante corenta anos para alimentar a maior central térmica de Galicia, leva tempo agardando un proxecto que estea á altura. E aínda que a planta piloto de Atenea non xerará o mesmo volume de emprego que tiveron as explotacións de Endesa no seu mellor momento, o seu valor simbólico é enorme. A comarca do Eume precisa diversificarse. Urxentemente.

Difícil atopar un exemplo máis claro de transición enerxética e industrial. A mesma zona que queimou lignito durante xeracións podería acabar producindo fío reciclado para as marcas de moda máis comprometidas coa sostibilidade. O contraste non pode ser máis elocuente. E nun momento en que a Unión Europea aperta as normativas sobre xestión de residuos textiles —con directivas que obrigarán a separar e reciclar este tipo de materiais en todos os Estados membros—, o timing do proxecto non parece casualidade.