Cen hectáreas calcinadas en Ribas de Sil: a treboada eléctrica deixa a súa pegada

Un incendio forestal declarado na parroquia de Soutordei, no municipio lucense de Ribas de Sil, arrasou xa unhas cen hectáreas de masa arbórea e matogueira. A zona afectada atópase próxima á fronteira coa provincia de Ourense, nun contorno xeográfico onde a orografía complica tradicionalmente as labores de extinción. A pesar da gravidade da superficie calcinada, as autoridades lograron desactivar a Situación 2, o que indica unha certa melloría no control das lapas.

O lume orixinouse ás 18:22 horas do pasado sábado. Todo apunta a que a causa foi un raio caído durante as treboadas eléctricas que afectaron á comarca. A ninguén se lle escapa que este tipo de fenómenos meteorolóxicos, coñecidos popularmente como treboadas secas, representan un dos maiores quebradeiros de cabeza para a prevención. A estatística manda, e os raios son responsables dunha parte significativa dos conatos que se desencadean durante o verán na Galicia interior.

O factor climatolóxico na comarca do Sil

Tradicionalmente, os meses estivais traen consigo un aumento das temperaturas e a chegada de frontes tormentosos que descargan electricidade sen apenas precipitación. Convén recordar que unha soa descarga eléctrica sobre un terreo seco e con vexetación abundante é suficiente para desencadear unha catástrofe. Neste caso, o macizo forestal de Ribas de Sil, situado nunha zona de transición entre as provincias de Lugo e Ourense, ofrecía as condicións idóneas para a rápida propagación das lapas. Tempo de máis agardando a que o clima non pase factura.

As concas do Sil e os seus afluentes agochan bosques frondosos e zonas de pendente pronunciada. Difícil acceso para a maquinaria pesada terrestre en moitos puntos. Esa complexidade orográfica obriga case sempre a depender do traballo aéreo e do esforzo dos operativos no chan, que teñen que avanzar por sendeiros e pistas forestais de titularidade dubidosa ou mantemento irregular. A xeografía é teimuda, e os incendios apróveitan dela.

O protocolo da Situación 2 e a súa desactivación

O protocolo autonómico establece distintos niveis de alerta en función da ameaza que supoña o lume para a poboación, o medio ambiente ou os bens materiais. A declaración da Situación 2 implica unha coordinación intensiva e a mobilización de recursos extraordinarios por parte da Administración central e autonómica. Non é un grao que se active á ligeira. Require un risco inminente e unha evolución descontrolada do incendio.

Poucas veces un descenso no nivel de alerta trae consigo o fin definitivo do problema. O certo é que, aínda que a Situación 2 quedou desactivada, as fontes oficiais confirmaron que o incendio de Soutordei seguía activo. Este matiz resulta fundamental para entender o traballo dos bombeiros forestais, axentes do medio natural e voluntarios. A estabilización do perímetro é o primeiro gran paso, mais o arrefriamento dos focos secundarios e a prevención de rebrotes esixen horas de traballo minucioso, moitas veces baixo unha calor asfixiante. Non hai marxe para a relaxación.

O reto da prevención no rural galego

Mais aló da estatística e dos protocolos de emerxencia, o lume de Ribas de Sil pon sobre a mesa unha realidade constante. Os montes galegos acumulan unha enorme cantidade de biomasa combustible froito do abandono das prácticas agrícolas e gandeiras tradicionais. A limpeza de fincas, a creación de devasa estratéxicas e a xestión forestal activa son ferramentas tan necesarias como insuficientemente aplicadas. A paradoxo do rural galego reside en que a despoboación facilita o avance implacable das lapas ao non haber veciños que detecten e atallen os primeiros conatos de inmediato.