O caso Popi: ¿vandalismo ou síntoma de convivencia urbana?

A recente polémica en torno á escultura Popi, a vaca multicolor de Leandro Sánchez que o Concello de Ourense recolocou na rúa do Paseo, trascendeu o anecdótico. As imaxes de mozos subidos á obra durante as festas de graduación provocaron un intenso debate social que vai moito máis alá da mera indignación. Este incidente, amplificado polas redes sociais, actúa como un espello no que se reflicten as tensións latentes entre a arte pública, o lecer xuvenil e a responsabilidade institucional á hora de xestionar o espazo común.

A localización como factor de risco

O traslado da vaca desde a relativamente tranquida praza de Paz Nóvoa ata o bulicioso Paseo foi presentado como un acerto por parte do goberno local, ao darlle unha segunda vida e unha maior visibilidade á peza. Con todo, situala nunha das arterias peonís máis concorridas da cidade e, sobre todo, tan próxima á coñecida zona de viños, converteuna nun branco fácil para os excesos da noite ourensá. Tentar conxugar a arte contemporánea co epicentro da movida sempre foi unha aposta arriscada, e este episodio demostra que non se calibraron ben todas as variables.

A cuestión non é só o acto vandálico en si, senón a previsibilidade do mesmo. Ponderáronse os riscos ao elixir o novo emprazamento? Un icono lúdico como Popi, pola súa forma e colorido, invita á interacción. Combinado cun contexto festivo como as graduacións universitarias e unha contorna de lecer nocturno, o resultado parece case de libro. A cidade debe preguntarse se a política cultural consiste só en colocar obras, ou tamén en anticipar como vai convivir a cidadanía con elas. Non se trata de culpabilizar á administración, senón de asumir que a localización dunha obra de arte é unha decisión que condiciona o seu destino.

Indignación selectiva e responsabilidades compartidas

A reacción nas plataformas dixitais non se fixo esperar. Os comentarios irados esixen sancións exemplares para os mozos que aparecen nas imaxes. Con todo, este clamor popular non pode ocultar unha realidade máis complexa. A xuventude que celebra a súa graduación non sempre distingue entre o mobiliario urbano e a obra de arte, especialmente se esta última está deseñada para ser accesible e rechamante. A indignación, en moitas ocasións, é selectiva. Critícase con dureza este xesto mentres se ignoran outras faltas de civismo cotiás que deterioran a cidade de forma silenciosa.

A responsabilidade, por tanto, é compartida e difusa. Recae sobre os mozos que non mediron as consecuencias dos seus actos, pero tamén sobre unha sociedade que a miúdo trivializa a educación cívica e sobre unhas institucións que, ao apostar pola espectacularidade da localización, quizais subestimaron a necesidade dunha mínima protección ou dunha campaña paralela de concienciación. A arte na rúa é de todos, pero o seu coidado tamén o é. Converter o incidente nun simple linchamento dixital evita o debate de fondo.

Leccións para Ourense e para o resto de Galicia

O caso da vaca Popi non é un feito illado. Cidades de toda Galicia enfróntanse ao mesmo dilema: como integrar a arte contemporánea no espazo público sen que esta se converta nun elemento de conflito ou nun obxecto de apropiación indebida. A solución non pasa por pechar as obras entre reixas nin por impor unha vixilancia policial asfixiante, senón por fomentar un sentimento de respecto e pertenza. A escultura urbana debe ser un motivo de orgullo colectivo, non un obxecto de disputa xeracional ou política.