O IVE da cesta non baixará; Sánchez lanzará plan anticrise o venres

O ministro de Economía avanzou o martes as liñas básicas do agardado plan anticrise que o Goberno publicará este venres. A diferenza das medidas de carácter xeral aprobadas en 2022 tras a escalada internacional de prezos, a intención do Executivo é aplicar respostas focalizadas: factura enerxética, campo e transporte serán os eixos principais, mentres que a petición do sector alimentario para reducir o IVA da cesta da compra queda, de momento, descartada. Pedro Sánchez pechará o paquete e explicará o seu alcance na comparecencia prevista para o fin de semana.

Medidas selectivas fronte a políticas universais

A aposta por actuacións dirixidas aparece como unha decisión de control do custo fiscal e de eficiencia política. Segundo fontes próximas á negociación, o Goberno busca priorizar axudas que aborden cuellos de botella: subvencións ou bonificacións para a enerxía de empresas intensivas, liñas de apoio ao campo para mitigar a suba de insumos e medidas para abaratar o transporte de mercadorías por estrada. Non é a primeira vez que en situacións de tensión se opta pola selectividade; a experiencia de anos recentes amosa que as intervencións focalizadas aforran recursos pero requiren criterios complexos de acceso.

Para os fogares, a mensaxe é máis ambigua. Unha rebaixa do IVA tería un efecto inmediato e visible no ticket da compra —aínda que o seu impacto real depende da cadea de distribución—; as medidas sectoriais, pola súa banda, adoitan traducirse en alivios máis lentos e de alcance desigual. Esa contradición está detrás do debate político e técnico que se vén levando a cabo na última semana nos despachos do Ministerio de Economía e nas reunións cos socios parlamentarios.

Na práctica, ademais, plantexar unha redución temporal do IVA obriga a decidir que produtos incluír, por canto tempo e que mecanismos garantizarían que a baixada se traslade ao consumidor final. En Galicia, coa súa significativa presenza de pequenas explotacións agrarias e unha distribución fragmentada, esas dúbidas operativas pesan con especial intensidade.

Presións desde o sector e a resposta política

Produtores, cooperativas e pequenas industrias alimentarias pressionaron con insistencia durante as últimas semanas, advertindo da erosión de márxes ante o encarecemento de pensos, fertilizantes e combustibles. En Lugo e A Mariña os gandeiros véxeno vir; en comarcas hortofrutícolas da Coruña e do contorno de Santiago, a inquietude elévase máis no custo loxístico. Desde a distribución lembran que unha rebaixa do IVA non supón sempre unha redución proporcional no prezo final, pois parte do axuste pode quedar nos elos intermedios.

No plano político, a ala esquerda da coalición reclamou medidas máis ambiciosas, como teitos ás subidas dos alugueiros nas grandes cidades e transferencias directas a familias con rendas baixas. O bloque económico do Goberno mostrou, por agora, preferencia por instrumentos que reduzan o impacto sobre a competitividade e non eleven de forma sostida o déficit. Ese tira e afrouxa podería acabar en concesións parciais: axudas puntuais para colectivos vulnerables combinadas con apoios a sectores estratéxicos.

Organizacións de consumidores e sindicatos anunciaron iniciativas de presión para que, en lugar dunha rebaixa xeral do IVA, polo menos se adopten compensacións que cheguen rapidamente aos fogares máis castigados pola suba de prezos. En Galicia, algunhas voces piden que a Xunta active medidas complementarias se o paquete estatal resulta insuficiente, como xa sucedeu en crises anteriores cando as autonomías tomaron a iniciativa en políticas sociais ou sectoriais.