A matemática urbanística raramente mente, e cando o fai, adoita ser para maquillar unha realidade moito máis crúa. No corazón de Ourense, as cifras debuxan un escenario de abandono estrutural que as sucesivas administracións miraron con certa displicencia. Enfrontámonos a un distrito histórico onde máis de seiscentos inmobles sofren un deterioro palpábel, algúns con risco inminente de derrube. Fronte a este monumental desafío patrimonial, a resposta actual redúcese a apenas media ducia de intervencións activas. É dicir, unha porcentaxe ínfima que evidencia unha falta de ambición real.
A crúa aritmética do ladrillo
Falar da rehabilitación dun casco histórico non é mencionar unha simple cuestión estética ou de orgullo local. É un asunto de seguridade cidadá, de saúde pública e de sostibilidade económica. Cando o rexistro arroxa que existen máis de seiscentas trinta construcións catalogadas en situacións deficientes, malas ou ruinosas, estamos ante un problema de primeira orde. A resposta institucional e do mercado, porén, limítase polo de agora a seis proxectos en marcha. Esta desproporción non é un simpleReuse bache temporal; é o síntoma evidente dunha parálise crónica que afecta de cheo ao tecido urbano da cidade.
O labirinto de ruelas que conforma esta zona emblemática, delimitada por arterias tan coñecidas como a rúa Concordia ou o contorno do Xardín do Posío, corre o perigo de converterse nun decorado baleiro. A perda de poboación e o avellentamento dos inmobles forman un cóctel explosivo que ningunha administración parece disposta a desactivar coa urxencia que o caso require. A progresiva degradación arquitectónica non só resta atractivo visual, senón que merma directamente as posibilidades de desenvolvemento socioeconómico de todo o concello.
Iniciativa privada: tímidos pasos no abismo
Paseando a mirada polas zonas de maior dinamismo comercial e residencial, o sector privado tenta lanzar pequenos salvavidas ao formigón e á pedra centenaria. Existen exemplos palpábeis desta vontade inversora en recantos tan transitados como a praza de San Marcial ou no trazado da rúa Hernán Cortés. Alí, a empresa privada logrou axilizar algúns expedientes, conseguindo manter vivos catro edificios mediante obras de reforma ou levantamento de novas estruturas compatíbeis co contorno.
Porén, estes reflexos de actividade resultan insuficientes para rexenerar unha área tan vasta e castigada polo paso das décadas. A rehabilitación illada, por moi loábel que sexa, opera frecuentemente como unha gota de auga no medio dun océano de abandono. Cando un propietario decide restaurar o seu inmoble, a miúdo se atopa rodeado de fincas lindeiras en estado ruinoso, cuxas filtracións, humidades e desprendementos comprometen seriamente a integridade do seu propio investimento.
O peso da administración pública
Ante a evidente insuficiencia das accións individuais, a mirada vólvese inevitábel cara aos entes públicos. É aquí onde debe aparecer a planificación estratéxica das administracións competentes. O Instituto Galego de Vivenda e Solo (IGVS) asumiu un papel relevante neste capítulo, centrando boa parte dos seus esforzos na promoción de vivenda protexida. Un claro exemplo desta liña de traballo desenvólvese na rúa Pelaio, onde se ultiman os preparativos para habilitar novos espazos cun claro carácter social.
Apesar do significativo destas medidas puntuais, o balance global segue a ser altamente deficitario. A transformación dun espazo urbano degradado require unha folla de ruta moito máis ambiciosa, que articule mecanismos áxiles de financiamento, bonificacións fiscais reais e unha simplificación burocrática que ata a data brilla pola súa ausencia. Non abonda con construír unhas poucas vivendas de protec
