O marisqueo galego, arrinconado pola tormenta perfecta

As mariscadoras e mariscadores de Galicia afrontan un ano negro. As chuvias intensas e a baixa salinidade deixaron os bancos de bivalvos ao bordo do abismo, no que moitos consideran a peor crise do século para o sector. As consecuencias xa se notan nas lonxas e na vida de centos de familias costeiras.

As chuvias extremas baleiran os bancos

Poucas veces o clima foi tan cruel co marisqueo galego. Dende finais do outono pasado, as precipitacións non deron tregua. En localidades como Cambados ou Muros, os pluviómetros superaron en días as medias históricas, desbordando ríos e enchendo as rías de auga doce. O certo é que esta alteración non é menor: a baixada da salinidade nas zonas de cultivo provocou unha mortaldade masiva de ameixas, berberechos e outros bivalvos. Bancos que en tempadas anteriores sostiñan a economía de toda unha comarca hoxe aparecen case baleiros. Demasiado rápido.

Un alto cargo municipal da costa pontevedresa resúmeo cunha frase demoledora: nalgúns areais, a produción caeu a mínimos nunca vistos dende comezos de século. Abonda con mirar os rexistros das confrarías. Na ría de Arousa, por exemplo, a diminución das capturas supera o 80% en certas especies, segundo datos achegados por entidades locais. Ninguén lembra unha situación semellante.

O impacto nas familias e no tecido local

Quen coñece o día a día do marisqueo sabe que tras cada quilo de ameixa hai historias de esforzo e dignidade. Agora, a incerteza planea sobre os fogares de milleiros de persoas. Fontes do sector recoñecen que as axudas públicas, aínda que necesarias, non chegan para paliar o dano. As lonxas de lugares como Noia ou Carril viven xornadas desanimadas, con apenas movemento e prezos que non compensan a escaseza de produto.

A crise obrigou a suspender campañas clave e puxo en xaque a economía de pequenos municipios, onde o marisco é case unha relixión. Non é casualidade que nos bares do Grove se fale máis de temporais que de receitas. Hai medo a que esta situación se prolongue e a que parte do saber facer acumulado durante xeracións se perda. «Isto non é só un problema de mariscadoras, é de todo o pobo», recoñecen dende unha confraría.

A resposta institucional e a ollada ao futuro

Ante este panorama, a Xunta anunciou medidas extraordinarias para intentar soster o sector. Entre elas, destacan liñas de axuda para compensar as perdas e programas de rexeneración de bancos marisqueiros. Porén, voces críticas dentro do sector consideran que a burocracia ralentiza a chegada do diñeiro e que a solución pasa tamén por adaptar as zonas de produción ao novo escenario climático.

Non hai que esquecer que fenómenos similares, aínda que menos graves, xa se viviron en 2014 e 2018, pero a intensidade deste ano bate récords. Fontes científicas advirten que o cambio climático podería converter episodios como o actual en algo máis frecuente. A pregunta é se as comunidades costeiras están preparadas para resistir golpes así e que políticas públicas serán necesarias para garantir a continuidade do marisqueo tradicional.

Un problema que afecta a toda Galicia

O marisqueo non é só unha actividade económica. É cultura, paisaxe e vida nas rías galegas. As consecuencias desta crise esténdense máis alá da costa: afectan a empresas de depuración, ao turismo gastronómico e á imaxe de Galicia como referente en produtos do mar. Non é menor o dato: segundo cifras oficiais, unhas 4.300 persoas dependen directamente do marisqueo a pé, sen contar a quen traballa en depuradoras, transporte ou comercialización.