Un infiltrado no porto de Vigo, unha narcolancha afundida no Miño, unha ruta turística do narcotráfico prohibida en Cambados e un caso de corrupción no transporte público de Ourense. Catro historias que revelan un mesmo fío: o narcotráfico xa non é un problema policial en Galicia, senón un sistema que se infiltra en institucións, portos, ríos e ata na oferta turística. A resposta institucional, porén, segue sendo reactiva, dispersa e manifiestamente insuficiente.
A noticia do infiltrado que destrozou as redes do narcotráfico no porto de Vigo parece saír dunha película, pero debería ser unha chamada de atención. O feito de que un axente encubierto puidese infiltrarse durante meses nas operacións de descarga e distribución de cocaína demostra dúas cousas: primeiro, que a infiltración funciona cando hai recursos e vontade; segundo, que o narcotráfico operaba con tal nivel de impunidade que un axente puido mapealo por completo. O porto de Vigo, o maior porto pesqueiro de Europa, segue sendo unha porta de entrada privilexiada para a cocaína suramericana. Cada contenedor que a aduana non pode inspeccionar supón unha oportunidade para os narcotraficantes, e a proporción de contedores inspeccionados segue sendo ridículamente baixa.
O naufraxio dunha narcolancha no río Miño engade outra dimensión ao problema. O Miño, fronteira natural entre Galicia e Portugal, converteuse nunha autovía fluvial para o transporte de droga. As lanchas semirríxidas cruzan de madrugada aproveitando a falta de vixilancia fluvial. Cando unha se afunda, como ocorreu agora, o que queda ao descubierto non é só a carga, senón a absoluta indefensión dun cauce de máis de 300 quilómetros con vixilancia case nula.
A prohibición da ‘ruta do narco’ en Cambados é unha boa noticia tardía. Que un concello convertise os escenarios do narcotráfico en atracción turística xa era suficientemente escandaloso. Pero o verdadeiramente escandaloso é que tardara anos en prohibirse. A glamorización do narco —convertida en serie, en meme, en tour— normaliza o que debería ser inaceptable: que unhas poucas familias enriquecidas coa cocaína controlen a economía informal de comarcas enteiras. A cultura galega ten mil historias mellores que contar que a do contrabando de droga.
E logo está o caso Tacgal, que ameaza arrastrar as contratacións do Concello de Ourense. A corrupción local e o narcotráfico comparten unha estrutura mental: a idea de que as regras non aplican, de que os contactos e o diñeiro poden todo. Cando un concello non pode garantir que as súas contratacións son limpas, a mensaxe que envía aos mozos é demoledora: o esforzo non merece a pena; o que conta é a quen coñeces e que podes pagar.
A Galicia necesita unha estratexia integral que vaia máis aló das operacións policiais. Primeiro, máis inspección nos portos: escáneres, máis persoal aduaneiro, control real de contedores. Segundo, vixilancia fluvial permanente no Miño e na costa: drones, patrullas, coordinación con Portugal. Terceiro, educación: desmontar o mito do narco como personaxe folclórico. Cuarto, transparencia institucional radical: que ningún concello poida contratar sen concurso público verificable.
O narcotráfico non é folclore. Non é unha serie de televisión. Non é unha ruta turística. É unha industria criminal que corroe institucións, envenena barrios e destrúe vidas. Mentres Galicia siga tratándoo como un asunto policial no canto dun problema estrutural, seguiremos lendo novas de topaos, narcolanchas e rutas do narco. E seguiremos sen resolvelo.
O verdadeiro topo que necesitamos non é un infiltrado no porto, senón un infiltrado na conciencia colectiva que nos faga ver que o narcotráfico non é cultura, senón cancro.
