O TS debe dirimir quen pagou realmente o imposto ilegal sobre hidrocarburos que asfixiou ás empresas galegas

A batalla legal máis encarnizada dos últimos anos no sector dos carburantes ten data de audiencia na Alta Xurisdición. Preto de medio cento de negocios, na súa inmensa maioría con sede social en Galicia, levaron a súa contenda contra as grandes petroleiras ata o Tribunal Supremo. O motivo de fondo: defender que foron eles, os empresarios do retail, quen soportaron do seu peto o custo dun tributo autonómico que os tribunais terminaron por declarar contrario ao dereito.

A orixe dun conflito que calou fondo no sector

Poucas veces un litixio fiscal xera tantas paixóns no tecido produtivo galego como este. E non é para menos. O que empezou como unha esixencia recadatoria da Xunta sobre os hidrocarburos converteuse, co paso dos anos, nun auténtico fronte de batalla xudicial onde se dirimen cantidades millonarias. O tramo autonómico do Imposto Especial sobre Hidrocarburos foi concibido como un mecanismo de captación de ingresos propios, pero numerosas voces do sector vírono desde o primeiro momento como un lastre imposible de trasladar ao cliente final.

Convién recordar o escenario no que se desenvolveu esta tensión. As gasolineiras independentes —moitas delas empresas familiares repartidas polas catro provincias, desde Lugo ata a franxa atlántica de Pontevedra— operaban con marxes estreitos e un mercado dominado polos grandes operadores. Cando o imposto autonómico entrou en escena, o custo adicional traduciuse nunha presión insoportable para moitos negocios de barrio, eses que tantas veces sosteñen o motor económico de comarcas enteiras. Demasiado tempo soportando unha carga que a xustiza derrubou despois.

O argumento dos empresarios: o diñeiro sae das nosas caixas

A liña argumental que agora desembarca no Supremo ten unha claridade meridiana. As empresas galegas sosteñen que o imposto foi abonado efectivamente por elas e non polas distribuidoras maioristas que operan no territorio nacional. Polo tanto, se os tribunais determinaron que o tributo era ilegal, a devolución do cobrado de forma improcedente debe dirixirse aos empresarios minoristas, non ás grandes distribuidoras petroleiras que pretenden acaparar o reintegro.

A ninguén se lle escapa a asimetría de forzas en xogo. Dun lado, un nutrido grupo de pemes e autónomos galegos que se aferran á lexitimidade da súa reclamación. Do outro, multinacionais do sector enerxético con departamentos legais capaces de litigar durante anos sen que o custo procesal lles supoña unha rabulla na súa conta de resultados. O certo é que o choque non é só xurídico: é tamén un síntoma da fraxilidade estrutural do pequeno comercio fronte aos xigantes do sector.

Fontes do ámbito empresarial galego consultadas sobre este litixio coinciden nun mesmo diagnóstico: o sector do retail viviu anos de incerteza permanente, con marxes esganados por impostos, regulacións cambiántes e unha competencia desleal que poucas veces atopa resposta institucional. A cifra fala por si soa cando se repasa o volume de negocios afectados polo imposto e a cantidade de estacións de servizo que tiveron que pechar ou reestruturar a súa actividade no último lustro.

O Supremo ante unha decisión con efectos fervenza

Non é menor o dato de que a resolución do Supremo marque un antes e un despois. O que a Alta Xurisdición decida nos próximos meses non se limitará a poñer fin a unha disputa concreta: sentará doutrina sobre quen é o suxeito pasivo real dun tributo declarado nulo e sobre como deben articularse as devolucións cando o titular formal do imposto non coincide con quen soporta economicamente a carga. É un debate de calado, con implicacións que trascenden o ámbito dos carburantes.