Fauna salvaxe na estrada: quen paga cando o animal non se pode culpar?

Unha raposa cruza a calzada, un vehículo non pode esquivala, e o para Brisas e a carrozaría acaban pagando os pratos rotos. A pregunta que xorde despois é das que dan máis guerra nos xulgados galegos: responde a empresa que xestiona a vía? A resposta, polo menos nun caso recente da AP-53, foi negativa.

A Audiencia Provincial de Pontevedra, a través da súa Sección 1ª, resolveu desestimar o recurso presentado por MGS Seguros contra ACEGA, a concesionaria da autoestrada que une Ourense e Santiago. En xogo estaban 3.756 euros que a aseguradora reclamaba como indemnización polos danos dun turismo tras colisionar cunha raposa no tramo Bandeira-Dozón, en dirección á capital ourensá.

O argumento que pecha a porta á reclamación

O criterio do tribunal xira sobre unha idea sinxela pero con consecuencias prácticas enormes: que un animal irrompa na estrada non demostra, por si só, que a vala perimetral estivese en mal estado. A fauna salvaxe é, por definición, impredecible, e a súa presenza puntual sobre o asfalto non pode converterse automaticamente en proba dun defecto de mantemento.

A decisión ten unha lectura de fondo que convén non pasar por alto. Se calquera colisión cun animal bastase para atribuír responsabilidade á concesionaria, estaríamos ante unha especie de responsabilidade case obxectiva: bastaría un accidente para presuncir neglixencia. Os maxistrados preferiron esixir algo máis, e ese «algo máis» recae sobre quen reclama.

Un preito pequeno enmarcado nun problema grande

Pode parecer unha disputa menor por menos de catro mil euros, mais o contexto ourensán dálle unha dimensión ben distinta. As colisións con animais —xabaríns, corzos, raposas— representaron nada menos que o 54% dos 3.290 sinistros rexistrados o pasado ano na rede viaria da provincia, unha cifra récord que converte o choque con fauna no principal risco para quen circula polas súas estradas.

Ese volume de accidentes traslada de forma case automática un volume equivalente de litixios. E a sentenza de Pontevedra ofrécelles ás concesionarias e administracións un precedente útil: o mero feito do atropelamento non xera por si só dereito a indemnización. Para o conductor particular, en cambio, a mensaxe é menos alentadora: sen constancia dunha vía defectuosa, a factura queda na casa ou na propia póliza.

O debate de fondo segue aberto

Queda, iso si, unha incógnita: como demostra un conductor que unha vala estaba rota no momento do accidente? Son poucos os que fotografían o valado mentres atenden os danos, e os animais non deixan constancia do punto exacto polo que saltaron. A proba da neglixencia allea é, na práctica, unha carga difícil de desprazar.

A conclusión deste caso apunta a un equilibrio que os tribunais parecen ter fixado: a xestión dunha autoestrada esixe un mantemento diligente, mais non unha garantía absoluta fronte á natureza. Mentres a fauna siga cruzando calzadas á marxe dos valados e da sinalización, os choques seguirán sendo unha estatística en ascenso en Ourense, e os xulgados, o lugar onde se decide quen asume o seu custo. Por agora, o criterio favorece a quen xestiona a vía —e deixa ao volante a lección de que a precaución, e unha boa cobertura de seguro, seguen a ser a mellor defensa.