Fogons veciñais: a receita que sostén unha festa dezaseis anos despois

Hai citas gastronómicas que sobreviven ao paso do tempo grazas a unha soa cousa: a xente que as cociña. A Festa dos Callos de A Seca, no concello pontevedrés de Poio, acaba de demostralo unha vez máis ao chegar á súa decimosexta convocatoria, un fito que poucas iniciativas veciñais da comarca poden exhibir.

Detrás desta lonxevidade non hai grandes empresas de cátering nin estruturas profesionais, senón o traballo da Asociación de Veciños Boureante, que cada ano pon mans á obra unha elaboración caseira transmitida no seo da propia entidade. Esa fórmula, aparentemente sinxela, converteu a cita nun referente dentro do denso calendario gastronómico que Poio ofrece durante todo o ano.

A resistencia do prato popular

O caldo de callo é un deses alimentos que xera devoción e división a partes iguais: hai quen non concibe unha romaría sen el e quen nin o proba. Non obstante, a persistencia de festas dedicadas a esta preparación demostra que a cociña de aproveitamento tradicional conserva unha arraigamento social difícil de igualar por propostas máis modernas. Os callos, nacidos como prato humilde de matanza, gañaron un lugar central nas celebracións colectivas galegas.

En A Seca, esa tradición tradúcese en cifras nada desprezables. A organización calculou arredor de 200 quilos de produto principal, acompañados de case un centenar de unidades de garavanzos, materias primas que se transformaron en miles de racións servidas desde grandes potas instaladas na propia carpa.

Sol de xustiza que non acovardou os comensais

Se algo caracteriza as festas gastronómicas galegas é a súa capacidade para sortear calquera condición climatolóxica. Nin as temperaturas elevadas do mediodía do domingo desanimaron o público: centos de persoas achegáronse á carpa, que abriu ás doce, e alcanzou a súa máxima afluencia apenas unha hora despois. Moitos repetiron ración sen pensalo duas veces, proba de que a calor e os pratos de culler non son, para o público galego, antagonistas irreconciliábeis.

O prezo das racións subiu un euro respecto á edición anterior, ata os 13 euros, un axuste que non freou o consumo: as existencias esgotáronse antes da clausura. Á oferta culinaria sumouse música en directo de corte tradicional, completando unha xornada que combinou, unha vez máis, mesa e cultura popular.

Moito máis que unha comida

Máis aló do dato económico, este tipo de celebracións cumpre unha función social que apenas se contabiliza en cifras. Son as asociacións veciñais quen, con voluntariado e receitas de casa, manteñen vivo o tecido comunitario das parroquias, atraendo visitantes e dinamizando un concello que nos últimos tempos rexistrara bos resultados en materia turística.

Que unha festa modesta alcance a súa decimosexta edición coas carpas cheas di moito sobre o apetito —literal e figurado— da comarca polas súas tradicións. Mentres siga haber veciños dispostos a acender os fogóns, parece improbábel que as festas do callo perdan o seu trono en A Seca.