A revista Chronobiology International acaba de publicar unha contribución dos profesores Jorge Mira Pérez, da Universidade de Santiago de Compostela, e José María Martín Olalla, da Universidade de Sevilla, na que advirten dun erro no programa informático empregado nun estudo publicado en setembro de 2025 que relacionaba o cambio estacional da hora con aspectos negativos para a saúde, tanto agudos (infartos, accidentes cerebrovasculares) como crónicos (obesidade).
O estudo orixinal, realizado por investigadores da Universidade de Stanford, tivo repercusión mundial por empregar a base de datos do Centro para o Control e Prevención de Enfermidades (CDC) dos Estados Unidos, que contén a prevalencia a nivel de condado de 29 enfermidades agudas e crónicas. Os seus autores vinculaban esas prevalencias co desfase circadiano anual obtido dun modelo biolóxico computacional, e concluían que o desfase era maior co actual cambio de hora e menor coa hora de inverno permanente, apoiando a eliminación do cambio de hora.
O traballo de Mira e Martín Olalla informa de que, ao calcular a diferenza entre o meridiano local e o meridiano horario de referencia, os autores introduciron un signo erróneo que equivale a trasladar as posicións dos condados analizados de leste a oeste. Por exemplo, Detroit, situada na parte occidental do fuso horario da Costa Leste, foi transportada polo código do modelo á parte oriental dese fuso, en medio do océano Atlántico. Como consecuencia, os desfases circadianos anuais calculados refírense a localizacións erróneas, que foron contrastadas coas métricas de saúde reais das localizacións correspondentes.
«Até que os autores non refagan todos os cálculos, os resultados publicados non están avalados empíricamente», sinala José María Martín. Os autores do artigo orixinal publicaron unha resposta na que recoñecen o erro, pero réstanlle importancia.
Mira e Martín Olalla analizaron tamén os valores medios recalculados polos autores orixinais tras aceptar o erro, e sinalan que eses novos valores non permiten sostener que a hora de inverno permanente sexa mellor que a hora de verán permanente. «Corrixido o erro, a diferenza no desfase circadiano anual entre a hora de verán permanente e a hora de inverno permanente é de 0,2 horas ao ano; de media son só 2 segundos por día. O modelo produce agora desfases circadianos iguais con ambos os dous horarios», indica Jorge Mira.
Os autores do traballo orixinal sinalan agora que o cambio de hora supón case dúas horas anuais máis de desfase circadiano. Para Martín Olalla, ese incremento pode atribuírse á propia metodoloxía do estudo, que emprega valores absolutos, e equivale a dicir que a práctica do cambio de hora é globalmente neutra. Mira engade que «2 horas ao ano, tomadas nunha contaxe global, son 20 segundos por día de desfase, un 0,02 %», e que resulta difícil ver a priori que estas magnitudes poidan predicir aspectos globais da saúde.
O erro de código comunicado agora sucede a outra corrección do mesmo traballo orixinal publicada en PNAS en abril.
