Galicia fronte ao reto de xestionar baixas laborais máis longas: ¿Escaseza de recursos ou cambio de paradigma?

A media de 83 días revela un sistema baixo presión

O aumento sostido na duración das baixas laborais en Galicia, cunha media que supera os 83 días, formula interrogantes sobre a capacidade do sistema sanitario e laboral para adaptarse a unha nova realidade. Aínda que os datos oficiais non detallan as causas específicas, expertos consultados sinalan que este fenómeno transcende simples variacións conxunturais.

Máis alá dos números: o impacto en empresas e traballadores

Desde o sector empresarial advírtese das consecuencias prácticas. Un responsable dunha pemee galega, que prefire manter o anonimato, explica que «a prolongación destes procesos afecta directamente á organización interna». A falta de persoal durante longos períodos obriga a redistribuír funcións, xerar horas extraordinarias ou mesmo recorrer a contratos temporais, o que incrementa os custos operativos.

Pero o problema non é exclusivo dos empregadores. Traballadores con patoloxías crónicas ou secuelas de enfermidades temporais atópanse nun limbo legal: o seu dereito á protección social choca coa necesidade de reincorporarse a un mercado laboral cada vez máis esixente. «Non é só cuestión de días», apunta unha fonte sindical, «senón de como se xestiona a recuperación nun contexto onde a produtividade prima sobre a saúde».

Comparativa con outras comunidades: Galicia en cifras relativas

Aínda que Galicia lidera en duración media de baixas no noroeste peninsular, non é un fenómeno illado. Datos recentes de comunidades como Asturias ou País Vasco, con medias de 78 e 75 días respectivamente, suxiren que estamos ante un patrón de alcance nacional. O que si distingue a Galicia é a velocidade do incremento: en só dous anos, a media creceu un 12%, segundo rexistros do Ministerio de Traballo.

Unha persoa investigadora no ámbito da saúde pública sinala que «este ritmo non pode atribuírse unicamente á pandemia». Aínda que a COVID-19 acelerou a tendencia, os expertos apuntan a factores como o envellecemento da poboación activa, o aumento de trastornos mentais relacionados co estrés laboral ou mesmo a burocracia nos procesos de alta.

O debate político: entre a polémica e a procura de solucións

A recente intervención dun líder político, que comparou o absentismo cun «cancro», reavivou un debate que transcende o económico. Fontes próximas á administración galega recoñecen que «a polarización dificulta a análise serena». Mentres algunhas formacións esixen maior control sobre os partes médicos, outras avogan por reforzar os servizos de rehabilitación e saúde mental no ámbito laboral.

O certo é que, máis alá das declaracións, as solucións requiren consenso. Un informe da Universidade de Santiago, aínda non publicado oficialmente, propón investir en unidades especializadas para patoloxías de longa duración e axilizar os protocolos de alta médica en casos non complexos. Porén, a súa implementación depende de partidas orzamentarias que, nun contexto de restricións, non están garantidas.

Que di a lexislación actual?

A normativa vixente en España establece que os partes de baixa poden estenderse ata os 365 días en casos excepcionais, prorrogables por outros 180 se se demostra que a recuperación non é posible. Non obstante, a práctica habitual en Galicia —e no resto do Estado— adoita situar a duración media moi por baixo dese límite. A pregunta que xorde é: estamos ante un uso lexítimo dun dereito social ou ante un desaxuste estrutural?

O que si queda claro é que o sistema, tal como está concibido, non parece preparado para absorber este aumento sostido. A presión sobre os médicos de cabeceira, encargados de xestionar estes procesos, é cada vez maior, e os prazos