Galicia mírase ao espello: catro creadores debaten sobre a identidade do país

Lo certo é que a cultura galega leva anos navegando entre a tradición e a modernidade, entre o rural e a cidade, entre o galego e o castelán. Pero poucas veces se reúnen catro voces tan distintas para analizar ese pulso. Segundo adiantou La Voz de Galicia, o actor Fernando Morán, os escritores Marilar Aleixandre e Ismael Ramos e a compositora e produtora Candela Lista déronse cita ás portas do Museo Gaiás, en Santiago, para conversar sobre o presente e o futuro da identidade galega. O resultado: un diagnóstico xeracional que non deixa indiferente a ninguén.

53 anos de diferenza, un mesmo latexo

Entre Marilar Aleixandre e Candela Lista hai 53 anos. Máis de medio século de creación literaria e musical que, a priori, podería facer pensar que as separa. Pero non. Ambas comparten unha intuición profunda: que a cultura galega non é un museo, senón un organismo vivo. O mesmo ocorre entre Fernando Morán e Ismael Ramos. O actor e o poeta asenten ante as mesmas ideas, conectan nos mesmos diagnósticos. A diferenza de idade non é un obstáculo, senón un prisma que permite ver a mesma realidade desde ángulos distintos.

A conversa, celebrada nun dos espazos culturais máis emblemáticos da capital galega, puxo sobre a mesa preguntas incómodas. Como nos ven desde fóra? Que nos une como pobo máis aló do idioma? Estamos preparados para o contorno digital sen perder a esencia? Preguntas que, en aparencia, poderían parecer de salón, pero que en Galicia teñen consecuencias moi concretas.

A ollada exterior: un espello incómodo

Un dos temas que máis peso tivo no debate foi a percepción externa de Galicia. Os catro creadores coincidiron en que o país é visto desde fóra cunha mestura de romanticismo e descoñecemento. O verde, a chuvia, as meigas e o mar son tópicos que, aínda que non son falsos, si resultan incompletos. Demasiado tempo encadrados nese postal.

Pero tamén hai un recoñecemento crecente. A literatura galega, a música, o teatro e o audiovisual están gañando presenza fóra das fronteiras autonómicas. Non é menor o dato de que nomes como os de Ismael Ramos ou Candela Lista comecen a soar en circuítos estatais e internacionais. A clave, segundo se desprende da conversa, está en non renunciar á raíz para poder voar.

Diferenzas xeracionais: o relevo natural

A fenda xeracional foi outro dos eixos do encontro. Marilar Aleixandre, cunha traxectoria consolidada, representa unha xeración que loitou pola normalización do galego en tempos difíciles. Ismael Ramos e Candela Lista, en cambio, creceron nun contexto onde a lingua xa non é un campo de batalla, senón unha ferramenta creativa máis. Aí está a clave: o conflito deixou paso á naturalidade.

Fernando Morán, pola súa banda, achegou a perspectiva do teatro e a interpretación. Un sector onde a presenza do galego foi medrando, pero onde aínda queda camiño por percorrer. A sensación compartida é que o relevo está asegurado, pero que non hai que durmirse nos loureiros. A cultura bebe do pobo, si, pero tamén necesita institucións que a reguen.

O reto digital: oportunidade ou ameaza?

O contorno digital foi outro dos puntos quentes do debate. As redes sociais, as plataformas de streaming e a intelixencia artificial están transformando o xeito de crear, distribuír e consumir cultura. Para os máis novos, como Candela Lista, isto é unha oportunidade. Para os máis veteranos, un desafío que require adaptación. Pero ninguén cuestionou que o galego debe ter o seu espazo nese novo ecosistema.