Un incendio forestal declarado na parroquia de Quintela, no municipio lucense de Castro de Rei, quedou estabilizado na tarde deste xoves tras mobilizar un dispositivo considerable de extinción. O lume orixinouse ás 15.14 horas e foi dado por controlado pasadas as 18.30, segundo informou a Consellería do Medio Rural. As chamas provocaron danos que afectaron tanto á rede eléctrica da zona como ao depósito de auga que abastece a boa parte do municipio chairego.
Convén lembrar que a estabilización non equivale á extinción total. Significa que o perímetro queda controlado e reduciuse drásticamente o risco de propagación, pero o traballo de liquidación pode prolongarse durante horas, incluso xornadas enteiras. Nesta ocasión, a rapidez da resposta —con medios aéreos traballando dende as primeiras fases— resultou determinante para conter un lume que ameazaba infraestruturas críticas para a poboación.
O depósito de auga, no punto de mira do lume
Difícilmente pode imaxinarse un obxectivo máis sensible para un incendio nunha zona rural que as infraestruturas de abastecemento. E iso foi exactamente o que ocorreu en Quintela. As chamas causaron danos que impactaron directamente no subministro eléctrico da parroquia e, o que resulta aínda máis preocupante, nas instalacións do depósito de auga situado na propia localidade.
Quen coñeza a estrutura municipal de Castro de Rei sabe que ese depósito non é unha instalación calquera. Dá servizo á maior parte das parroquias do concello, de xeito que un dano estrutural de certa consideración podería deixar sen auga a centos de familias na plena tempada de calor. As consecuencias dun fallo prolongado no abastecemento nunha comarca como A Chaira, con poboación dispersa e unha actividade ganadeira que demanda caudais constantes, serían difíciles de calcular. A cifra fala por si soa cando se trata dun único punto de subministro para case todo o concello.
As fontes oficiais consultadas non ofreceron datos definitivos sobre a extensión total da superficie recorrida polas chamas na última hora do xoves. Sí transcendeu, en cambio, que o impacto sobre as infraestruturas foi o aspecto que máis preocupou aos responsables do dispositivo, por encima incluso do número de hectáreas. O verdadeiro problema non foi tanto o que ardía como o que ardía arredor.
Xullo arranca cos bosques galegos en vilo
Poucas veces un calendario tan acusado como o dos incendios forestais en Galicia. Apenas entrado o mes de xullo, os dispositivos de extinción operan xa a pleno rendemento. Non fai falta remontarse a temporadas anteriores para atopar mostras desa tensión crecente: un día antes deste incendio de Quintela, outra zona do mesmo concello de Castro de Rei había protagonizado un episodio relacionado co lume no que unha menor resultou ferida con queimaduras. Demasiado tempo seguido vendo chamas no mesmo concello.
Ninguén debería perder de vista, ademais, que Castro de Rei non é unha excepción illada. No concello veciño de Guitiriz tamén se rexistrou nas mesmas datas un incendio de orixe agrícola que, afortunadamente, foi apagado sen maiores contratempos. O patrón resulta demasiado evidente: calor, vexetación seca tras as semanas sen chuvias significativas e actividade humana combíñanse para xerar un escenario de risco elevado nunha comarca onde monte e terras de labor se entrelazan de forma case inseparábel.
O certo é que a Xunta había tomado medidas preventivas con certa antelación. A restrición do uso de maquinaria agrícola en determinadas franxas horarias, disposta pola Consellería do Medio Rural, responde á evidencia constatábel de que unha parte significativa dos intentos estivais ten o seu orixe en faíscas, recalentamentos ou maniobras inadecuadas durante as labores do campo. A incógnita permanece: ¿bastan este tipo de limitacións ou se necesita algo máis de contundencia na prevención?
A Chaira, territorio vulnerable ante as chamas
Basta con mirar a xeografía de A Chaira para entender por que os incendios atopan aquí terreo propicio. A comarca, asentada no corazón da provincia de Lugo, é un espazo de relevo suave onde os piñais, os prados de siega e as terras de cultivo suceden sen solución de continuidade. Os veráns secos, unidos á despoboación progresiva do medio rural —que deixa cada vez menos ollos vixilando o monte—, configuran un cóctel que se repite tempada tras tempada cunha letalidade pasmosa.
Castro de Rei participa plenamente desta dinámica. As súas parroquias, marcadas por aldeas cada vez máis envellecidas, dependen en gran medida do entorno forestal e do pasto para sostener unha actividade ganadeira que segue sendo o motor económico da zona. Cando o lume arrasa un perímetro, non se limita a consumir árbores: arrasa cerramentos, destrúe pastos, compromete bebedouros e rompe un ciclo de rexeneración natural que pedirá décadas para recompoñerse. O custo real, aínda que case nunca se contabilice na súa totalidade, é astronómico.
Non parece casualidade que os dispositivos se foran reforzando na comarca nos últimos tempos. A presenza combinada de dous avións e catro helicópteros sobre Quintela nunha tarde de xullo indica que as autoridades son plenamente conscientes da velocidade coa que un conato aparentemente menor pode transformarse nunha emerxencia maiúscula. A prevención, con todo, segue sendo a asignatura pendente de cada verán.
O que queda por diante nun verán que apenas comeza
O calendario non perdoa. O verán acaba de comezar e o monte leva semanas secándose. Cada intervención como a de Quintela é unha vitoria parcial, sen dúbida, pero a tempada de incendios non fixo máis que arrancar. Quedan por diante xullo enteiro, agosto e boa parte de setembro coa perspectiva de temperaturas altas e precipitacións mínimas. A pregunta flota no ambiente: ¿cantos episodios como este haberá que xestionar antes de que as chuvias outonais permitan respirar tranquilos?
Existe outra dimensión que convén non perder de vista. O dano inflixido sobre infraestruturas como o depósito de auga ou o tendido eléctrico de Quintela recae directamente sobre persoas concretas, sobre familias que precisan deses servizos para desenvolver a súa vida cotiá. A reparación dese danos pode dilatarse días ou incluso semanas, e mentres tanto, a normalidade quebra nas aldeas onde a fragilidade dos servizos básicos xa forma parte da rutina. Non se trata só de hectáreas: trátase de calidade de vida e do dereito a unhas infraestruturas que, no rural galego, están lonxe de ofrecer garantías plenas.
Quedará por ver se o ocurrido na parroquia chairega serve como aviso para extremar precaucións nas semanas venidas ou se, polo contrario, quedará como un episodio máis nun verán que se presume longo e complicado. O que sí resulta evidente, á luz dos datos, é que a maquinaria de extinción está respondendo con celeridade e medios suficientes. Agora ben, cabe preguntarse ata cando poderá sosterse ese ritmo de despregamento sen que algo de maior gravidade termine ocorrendo. Porque, como ben sabe quen vive en calquera aldea de A Chaira, un depósito de auga tocado polas chamas ou un tendido eléctrico derrubado non son meros danos colaterais: son o recordatorio máis crú de que o lume, cando chega, non distingue entre o monte e o corazón do pobo.
