Lugo reconquista o seu río: o lento regreso ao Miño

Un verán máis, o Miño reclama o seu papel

Cada estación estival o debate reaparece coa mesma forza que o sol: por que unha cidade atravesada por un dos ríos máis caudalosos do noroeste mantén unha relación tan titubeante coas súas augas? A pregunta non é nova, mais este ano cobra unha urxencia distinta. Coas temperaturas disparándose e as ondas de calor convertidas en rutina, a presión cidadá para recuperar a fronte fluvial intensifícase. Os lucenses levan décadas mirando cara ao río cunha mestura de desexo e precaución, conscientes de que o Miño é simultaneamente patrimonio, recurso turístico e fonte de riscos sanitarios que ningún concello pode ignorar á lixeira.

O laboratorio de Os Robles

No contorno da antiga fábrica da luz, a transformación é palábel aínda que desigual. Os traballos de acondicionamento avanzan a un ritmo que moitos consideran excesivamente cauteloso, mais que responde a unha lóxica difícil de cuestionar: a Confederación Hidrográfica impuxo restricións que impiden o uso de maquinaria pesada nunha zona onde calquera alteración do ecosistema ribeirágo pode ter consecuencias duradeiras. O resultado é un proceso manual, case artesanal, que prioriza a protección ambiental sobre a inmediatez.

A lentitude non é necesariamente un fracaso; é o prezo de facer as cousas respectando uns cauces que, durante décadas, foron tratados como vertedoiros ou sumidoiros a ceo aberto.

Aínda así, o espazo comeza a respirar. Algúns trechos xa amosan un chan transitable e libre de maleza. Os primeiros valentes —entre eles grupos de campamentos urbanos que buscan refresco en plena canícula— aventuráronse a usar o cauce. Hai zonas onde o acceso á auga é sinxelo e seguro, particularmente no caneiro, ese remanso tradicional que durante xeracións funcionou como piscina natural de quen non tiña outra opción. O pantalán instalado na zona, concibido como elemento de conexión entre a cidade e o río, segue sendo obxecto de incerteza municipal: ninguén se atreve a confirmar durante canto tempo permanecerá instalado nin se formará parte da paisaxe estival en vindeiros exercicios.

As caldas cambian de modelo

Paralelamente ao proceso de Os Robles, o Concello prepara unha reorientación significativa das caldas do Miño. As instalacións termais, que no seu día representaron a aposta máis ambiciosa por converter o río en recurso de benestar, viviron un traxecto tortuoso marcado por problemas sanitarios que obrigaron a pechalas temporalmente. A proliferación de legionela nos seus vasos supuxo un varapalo difícil de dixerir para unha administración que vendera o proxecto como símbolo da nova relación entre Lugo e o seu río.

A solución que agora se ensaia pasa por substituír a auga quente por circulación fría. Non é un cambio menor: implica renunciar á identidade termal que xustificou parte do investimento orixinal, mais garante unha marxe de seguridade sanitaria que o modelo anterior non podía ofrecer. Os vasos son reducidos e, no verán, a auga tempra de forma natural con facilidade, o que fai innecesario —e arriscado— manter sistemas de quecemento artificial. O outro xiro novidoso é a apertura a menores de todas as idades, unha decisión que converte as caldas nun equipamento familiar e non só nun espazo para adultos.

O río como espello político

Detrás destas intervencións late unha cuestión que transcende o ambiental ou o turístico: o significado político de quen pode usar o río e en que condicións. Os espazos de baño públicos nas cidades do interior non son meros servizos de lecer; son declaracións de principios sobre o acceso á auga, ao descanso e ao gozo do contorno natural como dereitos cidadáns e non como privilexios de quen se pode permitir un club privado ou unha vivien