A xustiza galega colapsa: xuízos urxentes aprazanse ata tres anos

Un atasco histórico sacode os xulgados galegos: os procedementos considerados urxentes soportan demoras de ata tres anos. Así o denuncian distintos colectivos de avogados que, dende hai meses, advirten do impacto que esta situación ten en cidadáns e empresas. O sistema xudicial galego, xa tensionado tras a pandemia, amosa agora a súa peor cara en partidos xudiciais de toda a comunidade.

Xuízos rápidos que nunca chegan: o día a día nos xulgados

Difícil de imaxinar, pero real: un veciño de Lugo que denuncia unha agresión ou un roubo pode agardar ata 36 meses para ver ao acusado sentado diante do xuíz. O mesmo ocorre en Santiago, Ourense ou Vigo. Non se trata de casos excepcionais, senón dunha tendencia que gaña terreo. Un responsable do sector xurídico galego fala de “desesperación” entre letrados e clientes. Ninguén é alleo ao problema: nin os avogados de oficio nin os que traballan en grandes despachos.

Cómpre lembrar que os chamados “xuízos rápidos” están pensados para delitos menores e situacións que requiren unha resposta áxil. Porén, a realidade contradí o nome. A cifra fala por si soa: en cidades como A Coruña, o tempo de espera para un procedemento urxente supera con frecuencia os dous anos e medio, segundo fontes xudiciais. No caso dos xulgados de violencia de xénero, a saturación acada niveis críticos, con axendas bloqueadas e aprazamentos en cadea.

As causas do atasco: falta de medios e arrastre tras a pandemia

De onde vén este pescozo de botella? Hai varias claves. Para comezar, a escaseza de persoal é un mal endémico na administración de xustiza galega. Os sindicatos insisten en que faltan xuíces, funcionarios e recursos tecnolóxicos. O certo é que a dixitalización avanza a un ritmo desigual e que moitos expedientes aínda se tramitan en papel. Así o confirma unha fonte interna da administración autonómica.

A ninguén se lle escapa que o parón provocado pola crise sanitaria deixou decenas de miles de procedementos pendentes. O efecto dominó nótase ano tras ano. Abonda con mirar as estatísticas do Consello Xeral do Poder Xudicial: Galicia é unha das comunidades onde máis medran os asuntos sen resolver. O atraso non só afecta á xurisdición penal; tamén os xulgados do social e do contencioso-administrativo vense desbordados.

En paralelo, as baixas laborais e as vacantes sen cubrir agravan o problema. Un alto cargo municipal recoñece que a situación nos xulgados de instrución “non ten precedentes”. A sobrecarga de traballo xera erros, suspensións e unha sensación de impotencia cada vez máis xeneralizada entre quen acode aos tribunais.

Consecuencias para a cidadanía e o tecido económico

Quen paga o prezo desta lentitude? A cidadanía, en primeiro lugar. Persoas que denuncian delitos leves, vítimas de violencia ou consumidores que reclaman fronte a abusos empresariais ven como as súas expectativas de xustiza se dilúen co paso do tempo. Demasiado tempo. Un avogado compostelán relata que ten clientes que renuncian a seguir adiante porque desconfían do sistema.

O impacto económico tampouco é menor. Pequenas empresas e autónomos perden oportunidades de negocio mentres agardan unha resolución xudicial. A inseguridade xurídica disuade a potenciais investidores, sobre todo en sectores como a construción ou a hostalaría, onde os conflitos laborais e mercantís son frecuentes. Non semella casualidade que en polígonos industriais da área de Vigo se repitan as queixas pola lentitude dos xulgados.