Galicia volve mirar cara ao ferrocarril co corazón nun puño. A vexetación descontrolada converteuse nun problema de seguridade que transcende o paisaxístico. Nas últimas horas, a circulación entre Vigo e Ourense restableceuse tras máis de 17 horas de interrupción por un incendio na parroquia pontevedresa de Rebordechán. Non foi un caso illado. O mesmo día dábase por extinguido outro lume na comarca de Quiroga, que arrasou 190 hectáreas e obrigou a activar o nivel 2 de risco pola súa proximidade a unha aldea, afectando tamén ao tráfico ferroviario entre Soldón-Sequeiros e San Clodio-Quiroga. A maleza, acumulada sen control nas marxes das vías, actúa como combustible perfecto.
Un plan contraincendios que chega con atraso
ADIF puxo en marcha un plan de prevención que inclúe trenes herbicida e sistemas de caixas quentes para supervisar os elementos de rodaxe. Pero a realidade sobre o terzo é testalá. En estacións como a de Franza, en Mugardos, a imaxe é a dun abandono vexetal que reverte décadas de loita contra o lume. A maleza medra sen orde nin control, rodeando as traviesas e acumulándose nas cunetas. Demasiado tempo sen unha intervención profunda.
A Axencia Estatal de Meteoroloxía (Aemet) advirte de que o perigo de incendios no interior da comunidade mantense en niveis moi altos. E aí está a chave: as vías férreas, coa súa vexetación seca acumulada, convértense en corredores de propagación do lume. Non é un problema menor. Un tren que circula pode xerar unha faísca polo rozamento dos freos ou por un fallo mecánico, e se a maleza está a escasos centímetros, a ignición é cuestión de segundos.
Incendios que cortan Galicia de norte a sur
O mércores, un lume alleo á infraestrutura de ADIF obrigou a interromper durante unha hora o traxecto entre Vigo-Guixar e Redondela. Parece un incidente menor, pero nunha rede ferroviaria xa de por si fráxil, calquera corte xera un efecto dominó. Os pasaxeiros acumulan atrasos, as mercadorías desvíanse e a confianza no servizo reséntese. A maleza non só atrae o lume; tamén o alimenta e o achega perigosamente ás vías.
En Quiroga, a situación foi máis grave. As lapas chegaron a menos dun quilómetro da estación de San Clodio, o que obrigou a paralizar a circulación durante horas. As 190 hectáreas queimadas son un dato frío, pero detrás hai hectáreas de monte produtivo perdido, risco para vivendas e unha paisaxe que tardará anos en recuperarse. A maleza, outra vez, foi o combustible que permitiu que o lume avanzase sen freo.
A responsabilidade compartida
ADIF insiste en que a maioría dos incendios que afectan ao ferrocarril son alleos á súa infraestrutura. É certo. Pero tamén o é que a limpeza das marxes é unha obrigación que non sempre se cumpre coa celiridade necesaria. Os trens herbicida son unha ferramenta, pero non poden chegar a todos os puntos críticos coa frecuencia que esixe a orografía galega. A maleza medra rápido, sobre todo en primavera e verán, e cando chega o outono xa é demasiado tarde.
A Xunta, pola súa banda, intensificou as campañas de prevención, pero a coordinación con ADIF non sempre é fluída. Os propietarios dos terreos colindantes tamén teñen responsabilidade, pero moitos son montes comunais ou propiedades abandonadas onde ninguén actúa. O resultado é un cóctel explosivo: vexetación seca, altas temperaturas e vento.
Un problema que non entende de fronteiras
O ocorrido en Galicia non é un caso único. En toda España, a maleza nas vías é un problema recorrente. Pero aquí, cunha orografía complicada e un clima que favorece o crecemento vexetal, a situación é especialmente crítica. A rede ferroviaria galega é antiga, con treitos que discorren por zonas de difícil acceso. Limpar eses treitos é caro e lent
