Nun desenvolvemento que está a chamar a atención tanto de expertos como de cidadáns, a música clásica está a modificar a microbiota bucal. Este fenómeno, que se produce nun contexto de crecente interese mediático, promete ter repercusións importantes en diversos ámbitos da sociedade.
Os detalles que han saído á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. O estudo xenético dos efectos da música clásica no noso organismo segue dando pequenos pasos nunha dirección prometedora, aínda que dentro dos límites da prudencia. Xa se sabía que o estímulo musical modificaba a expresión xénica do organismo en persoas saudables e en pacientes con trastornos cognitivos asociados á idade, como o Alzheimer. Pero o último descubrimento vai un pouco máis alá, ao revelar que tamén provoca alteracións na microbiota vinculada á produción do ácido propiónico, que distintas investigacións previas relacionan cos efectos do trastorno autista (TEA). Estas novidades foron presentadas este martes no IDIS polo grupo de investigacións GenPoB, liderado pola musicóloga Laura Navarro e polos doutores Antonio Salas e Federico Martinón, dentro do programa Sensogenómica, no que colabora a Real Filharmonía de Galicia. Hai tres anos, dous concertos da orquestra compostelá comezaron a servir para recoller mostras de sangue, lágrimas e saliva das persoas participantes, cuxa secuencia xénica posteriormente se secuencia e transcribe para observar que efectos produce a exposición á experiencia musical. Por primeira vez, o ano pasado incorporáronse para a toma de mostras persoas con dano cerebral e pacientes con TEA. «As bacterias non teñen oídos, non escoitan a música», aclarou Salas, «pero existe un cambio na microbiota bucal», modulando bacterias que producen o citado ácido propiónico. E ese ‘retoque’ xénico faise «con expressións correctoras» en 15 familias de microorganismos que se atopan na saliva. Unha das zonas de sombra é se eses cambios nos microorganismos son unha resposta neuronal ou fisiolóxica á música, ou ben derivan de cambios na secreción salival, como recoñecen os investigadores nun dos artigos publicados. «As investigacións posteriores deberían explorar a potencialidade de focalizar o eixe microbiota-estómago-cerebro a través do estímulo musical como unha estratexia terapéutica en TEA, en paralelo con aproximacións como a suplementación probiótica ou, de maneira máis ampla, intervencións para manipular íntegramente o microbioma para aliviar os síntomas do autismo», recolle a publicación entre as súas conclusións. En pacientes con dano cerebral, a investigación inclínase por crer que a música pode afectar a xenes vinculados coa neuroplasticidade e a reparación neuronal; en pacientes con Alzheimer, o estímulo afectaría a mecanismos relacionados coa neuroinflamación e a progresión da enfermidade. Todos os resultados están nunha fase moi inicial. Unha das derivadas de Sensogenoma é o proxecto Euterpe, en colaboración coa Universidade do Miño portuguesa, que estende a estimulación musical no tempo a través de talleres con pacientes de distintas patoloxías, aos que tamén se lles toman mostras para o seu análise e secuenciación, e cuxos primeiros resultados deberían ver a luz o próximo ano. «Por cada pregunta que respondemos saen mil novas cuestións», engadiu Martinón. Constato a reacción xénica á música, agora a investigación debe determinar mediante que cauces se produce, é dicir, que cambios moleculares están detrás desta resposta e de que maneira pode usarse con fins terapéuticos. «Ollo á xestión das expectativas», alerta o tamén xefe do servizo de pediatría do CHUS. Os investigadores do IDIS son pioneiros nesta área, e a súa decena de publicacións científicas –algunhas pendentes de revisión por pares– son as únicas que estudian polo momento a relación entre a estimulación musical e a resposta que dá o noso xenoma. O seu traballo recibiu en 2024 o primeiro premio en investigación e innovación responsable (RRI) en saúde do Instituto Carlos III do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades. A próxima edición de Sensogenómica celebrarase o 3 de outubro no Auditorio de Galicia, na que participarán distintas asociacións de pacientes e, por primeira vez, persoas xordas asistirán con mochilas vibratorias. Para condensar esforzos, dos dous concertos pasarase a unha cita única, na que de novo se recollerán mostras de sangue (a través dunha punción capilar nun dedo), saliva (mediante un frotis bucal) e lágrimas dos voluntarios maiores de 18 anos. Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.
nn
É importante destacar que este tipo de situacións non ocorren no baleiro. O contexto histórico e socioeconómico actual xogan un papel fundamental para comprender estes acontecementos na súa totalidade. Os expertos sinalan que a convergencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos feitos.
nn
Desde diversos sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas mantén unha visión optimista sobre as posibles solucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo. Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.
nn
Impacto en Galicia
Para Galicia, estas noticias representan tanto oportunidades como desafíos. A economía rexional, baseada en sectores como a pesca, a industria naval e o turismo, podería verse afectada de diversas maneiras. Os empresarios galegos xa están avaliando as posibles implicacións para as súas operacións e estratexias futuras.
Análise en profundidade
Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen ser consideradas. Os expertos consultados identificaron polo menos tres dimensións clave que deben tenerse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.
En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada. Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual. Os indicadores económicos suxiren que poderíamos estar ante un período de axustes significativos.
nn
En segundo lugar, o ámbito social presenta os seus propios retos e oportunidades. A cidadanía demostrou un nivel de implicación sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canles. Moitos consideran que esta participación cidadá é un sinal positivo da vitalidade democrática.
nn
Por último, a dimensión institucional require unha atención especial. As organizacións e entidades implicadas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para afrontar estes tempos complexos.
nn
Perspectivas futuras
Mirando cara ao futuro, é evidente que os próximos meses serán decisivos para determinar o curso dos acontecementos. Os observadores coinciden en que estamos nun momento crucial que podería marcar tendencias a longo prazo. nn
A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán clave para afrontar con éxito os desafíos que se avecinan. Tanto as institucións como os cidadáns deberán manter unha actitude proactiva e estar preparados para responder a desenvolvementos inesperados.
nn
En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar en solucións construtivas que beneficien a toda a sociedade. O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.
nn
Pode interesarche:
